Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μυελίνη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μυελίνη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 20 Απριλίου 2014

Ανατρεπτική ανακάλυψη για τη μυελίνη

Turning science on its head:
Harvard researchers offer new views of body’s insulating material


Από επιστήμονες του Harvard.
Κόντρα στις κοινές πεποιθήσεις πως οι νευρώνες διαθέτουν μία καθολική μορφή κατανομής μυελίνης στους άξονές τους (στην εικόνα: μορφή που μοιάζει με λουκάνικο), πρόσφατη έρευνα νευροεπιστημόνων δείχνει πως όχι μόνο αυτό δεν ισχύει και οι μορφές κατανομής μπορεί να ποικίλλουν, αλλά, κυρίως, όσο πιο ψηλά κοιτά κανείς στον εγκεφαλικό φλοιό - την πιο εξελιγμένη περιοχή του ανθρώπινου εγκεφάλου - τόσο λιγότερη μυελίνη βρίσκει.
Ξανασυζητιέται, λοιπόν, ο σκοπός της μυελίνης και αναζωπυρώνει η κουβέντα σχετικά με το πως οι πληροφορίες διαδίδονται και οργανώνονται στον εγκέφαλο - παραδοσιακά, ο ρόλος της μυελίνης ήταν/είναι να περιβάλλει τους άξονες των νευρώνων για να αυξάνει την ταχύτητα με την οποία κινούνται τα νευρικά σήματα, η δε απομυελίνωση συσχετίζεται με ασθένειες τόσο καταστροφικές όσο η σκλήρυνση και η σχιζοφρένεια.

Τί σημαίνει, λοιπόν, να μυελινώνονται με εναλλακτικούς τρόπους οι άξονες, ή να μη μυελινώνονται συνεχόμενα οι ανώτερες περιοχές του εγκεφάλου, όπως έδειξε η έρευνα;  Η καθηγήτρια Paola Arlotta ισχυρίζεται πως καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίσσεται και χρειάζεται να επεξεργάζεται όλο και πιο σύνθετες πληροφορίες, μεταβάλλει αναγκαστικά και τον τρόπο που χρησιμοποιεί τη μυελίνη, προς όφελός του.  Χρησιμοποιώντας "διαλειμματική" μυελίνωση (όχι συνεχόμενη) δίνει την ευκαιρία στους νευρώνες να εξαπλωθούν και επικοινωνήσουν με γειτονικούς νευρώνες.  Τέτοιες γειτονικές συνάψεις οι άξονες δε μπορούν να κάνουν όταν είναι συνεχόμενα μυελινωμένοι, όπως στην παραπάνω κλασική απεικόνιση.  Τα κενά στη μυελίνωση, όπως δείχνει η εικόνα στο άρθρο, ίσως αυξάνουν λοιπόν την επικοινωνία νευρώνων και τον συχρονισμό αντιδράσεων ανάμεσα σε διαφορετικούς νευρώνες.  Η "διαλειμματική" μυελίνωση μπορεί να επιτρέπει, τελικά, την εμφάνιση σύνθετων συμπεριφορών των νευρώνων στον ανώτερο φλοιό του εγκεφάλου.



(Σχόλιο, μέρα που είναι: η εξέλιξη το επέτρεψε αυτό, κι όχι ο Χριστούλης.)

Τετάρτη 19 Ιουνίου 2013

Αυτοανοσία, ή βαδίζοντας στον λάθος δρόμο.

Από τον Dr. Stys.

Pathoetiology of multiple sclerosis: are we barking
up the wrong tree?


"Φαίνεται πως ο εκφυλισμός της μυελίνης είναι τόσο ισχυρό διεγερτικό του ανοσοποιητικού, που ποτέ δε θα δει κανείς το ένα (εκφυλισμένη μυελίνη) χωρίς το άλλο (δράση ανοσοποιητικού), τουλάχιστο όχι σε ανθρώπινους ιστούς, όπου η διαδοχική παρατήρηση από τα αρχικά στάδια της παθολογίας είναι αδύνατη.  Ωστόσο, η επίμονη φλεγμονή πιθανόν προκαλεί επιπλέον βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα, πολύ περισσότερη από όση θα είχε συσσωρευθεί από τον υποβόσκοντα νευροεκφυλισμό και μόνο.  Κατά τη γνώμη του συγγραφέα, το κρίσιμο ερώτημα επί του παρόντος δεν είναι αν ο νευροεκφυλισμός ή η φλεγμονή είναι πιο σημαντικά, αλλά είναι η προφανής αυτοάνοση φλεγμονή στη σκλήρυνση πρωταρχική, δηλαδή αιτιακός παράγοντας, ή είναι αντίδραση σε κάποια υποβόσκουσα νευροεκφυλιστική διαδικασία;  Το ερώτημα είναι θεμελιωδώς σημαντικό, καθώς θα αλλάξει την κατανόησή μας για τη σκλήρυνση σε μηχανικό επίπεδο και, πιο σημαντικό για τους ασθενείς, θα επηρεάσει τις μελλοντικές θεραπευτικές δοκιμές προς μία διαφορετική κατεύθυνση.  Βασιζόμενος σε μία σειρά παρατηρήσεων σε ασθενείς με σκλήρυνση και σχετικές παθήσεις, στην παρούσα εργασία επιχειρηματολόγησα υπέρ του μοντέλου "από μέσα-προς τα έξω", όπου δηλαδή εκφυλιστική των κυττάρων διαδικασία (μέσα στο κεφάλι) προκαλεί (και πολύ γρήγορα καθώς φαίνεται) την αντίδραση του ανοσοποιητικού από έξω, αν και πρέπει να τονισθεί πως τα επιχειρήματα αυτά είναι καθαρά υποθετικά προς το παρόν".


Για εξακοσιοστή πεντηκοστή όγδοη φορά, να πούμε (όχι εμείς, οι ντόκτορες τα λένε) πως:


α) έναν αιώνα ερευνούν τη σκλήρυνση, και ακόμη δεν έχουν βρει την αιτία της


β) έχουν αποτύχει να εντοπίσουν το αντιγόνο της σκλήρυνσης, αν υπάρχει


γ) δε μπορούν να θεραπεύσουν την ασθένεια, και δε μπορούν να κάνουν τίποτα για τους progressive ασθενείς


δ) δε μπορούν να βασιστούν στα μεγέθη που χρησιμοποιούν, δηλαδή αριθμός εστιών-υποτροπών, για να κάνουν προβλέψεις στη σκλήρυνση


ε) αδυνατούν να εξηγήσουν/ανακουφίσουν σωρεία συμπτωμάτων στη σκλήρυνση, όπως κόπωση, συχνουρία, θολή σκέψη, ζάλη, ημικρανία, ίλιγγος, αστάθεια, εμβοές, πονοκέφαλοι τάσης κλπ.


Παρ'όλ'αυτά, θυμώνουν με και παρεμποδίζουν την έρευνα προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση, ειδικά προς τη φλεβική θεωρία.  Ταυτόχρονα, οι ασθενείς τους επιδεικνύουν εμπιστοσύνη δυσανάλογη των αποτελεσμάτων και επιτυχιών τους.  Για τους νευρολόγους μιλάω.


Και για να αποτολμήσω μία απάντηση στο ερώτημα του Dr. Stys, που κουβέντα δεν κάνει για το CCSVI: ιστορίες επιτυχημένης διάγνωσης και αγγειοπλαστικής έχουν δείξει πως η αντίδραση του ανοσοποιητικού είναι μόνο δευτερογενής στον νευροεκφυλισμό που δύναται να προκαλεί η Χρόνια Εγκεφαλονωτιαία Φλεβική Ανεπάρκεια.

Κυριακή 26 Μαΐου 2013

Ενδείξεις πως η υποαιμάτωση πυροδοτεί τις εστίες στη σκλήρυνση

Από τον Dr. Bernhard H. J. Juurlink, καθηγητή ανατομίας και κυτταρικής βιολογίας, έρχεται μία εργασία που εξηγεί ποιές είναι οι ενδείξεις πως η υποξία, και όχι η αυτοάνοση επίθεση, αρκεί να εξηγήσει την έναρξη της σκλήρυνσης.  Η υποξία συνδέεται φυσικά στην εργασία του καθηγητή με τη μειωμένη φλεβική επιστροφή, το CCSVI δηλαδή, και ίσως και την κακή αρτηριακή παροχή.



The Evidence for Hypoperfusion as a Factor in Multiple Sclerosis Lesion Development


Θυμίζει πως όλες οι τρέχουσες θεραπείες για τη σκλήρυνση "δε λαμβάνουν υπόψη πως το πρώτο βασικό χαρακτηριστικό της σκλήρυνσης είναι η ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού, η οποία μπορεί να συμβεί και στον αμφιβληστροειδή, μία περιοχή άνευ μυελίνης.  Σημαντικές ενδείξεις των περασμένων δεκαετιών υπονοούν πως η επίθεση του ανοσοποιητικού στη μυελίνη έπεται της καταστροφής των ολιγοδενδροκυττάρων (τα οποία "θρέφουν" τη μυελίνη).  Η ερώτηση είναι λοιπόν: τί προκαλεί την καταστροφή των ολιγοδενδροκυττάρων?".


Για τους παλιούς αναγνώστες του blog, αυτά είναι παλιά νέα.  Οι νέοι αναγνώστες πρέπει τώρα να αναρωτηθούν και να διαβάσουν: αφού τα κύτταρα που στηρίζουν τη μυελίνη πεθαίνουν νωρίτερα από τη μυελίνη στον εγκέφαλο, νωρίτερα από τη δράση του ανοσοποιητικού (το έχουν δείξει αυτό εργασίες των Dr. Prineas και Barnett), τότε τί σόι αυτοάνοση απομυελινωτική νόσος είναι η σκλήρυνση;  Δεν είναι ούτε αυτοάνοση, ούτε πρωταρχικά απομυελινωτική.  Οι ενδείξεις που μαζεύει ο Dr. Juurlink στη δική του εργασία συνδέουν την υποαιμάτωση, όπως αυτή που προτείνει το CCSVI, με την υποξία που χρειάζεται, ώστε να διαρραγεί ο αιματεγκεφαλικός φραγμός, να ενεργοποιηθούν τα μικρόγλοια και αστροκύτταρα, να καταστραφούν τα ολιγοδενδροκύτταρα, και τελικά, και η μυελίνη.


Άρα, κατά Juurlink, το αρχικό γεγονός είναι η υποξία, εξ αιτίας υποαιμάτωσης, εξ αιτίας πιθανόν του CCSVI.  Mένει να αποδειχθεί μέσα από κλινικές μελέτες αν η καλύτερη αιμάτωση του εγκεφάλου, μετά την αγγειοπλαστική, συμβάλλει σε καλύτερη κλινική εικόνα.


Και αυτό, για τους παλιούς αναγνώστες, είναι παλιό νέο.  Βασικά, οι παλιοί αναγνώστες, κι εγώ μαζί, μπορούμε να συγχυστούμε ξανά που πράγματα που λέγονται από το 1998 - από τότε ο Juurlink μιλούσε για την υποξία ως αναγκαία συνθήκη για τις βλάβες της σκλήρυνσης - ακόμη να θεωρηθούν επιστήμη από τους νευρολόγους.



Περί τυφλότητας

Πέμπτη 10 Ιανουαρίου 2013

Theranostic Implications of Nanotechnology in Multiple Sclerosis: A Future Perspective

Δεν κατέχω τα της νανοτεχνολογίας.  Όμως κατανοώ πως στο τρέχον τεύχος των "Αυτοάνοσων Παθήσεων" φιλοξενείται εργασία του Zamboni η οποία, ανάμεσα σε άλλα, προσδιορίζει τη σκλήρυνση ως ασθένεια του αιματεγκεφαλικού φραγμού - ένας, ευτυχώς, ανώδυνος τρόπος να την πάρεις από το ανοσοποιητικό, χωρίς να τη ρίξεις αμέσως στο CCSVI και τρομάξεις το σύμπαν των νευρολόγων.



Theranostic Implications of Nanotechnology in Multiple Sclerosis: A Future Perspective


Λένε οι συγγραφείς σχετικά:


"η ισχυρή συσχέτιση του αιματεγκεφαλικού φραγμού με τη σκλήρυνση έχει ξεκαθαριστεί μέσω ιστοπαθολογικών και μοριακών αλλαγών.  Τα υποτροπιάζοντα και προοδευτικά επεισόδια στις "επιθέσεις" της σκλήρυνσης συνοδεύονται από ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού σε τμήμα του εγκεφάλου ή της σπονδυλικής στήλης, επιτρέποντας στα Τ λεμφοκύτταρα να περάσουν και επιτεθούν στη μυελίνη, γεγονός που οδηγεί σταδιακά σε ολική απομυελίνωση.  Μία πρόσφατη υπόθεσή μας προτείνει επίσης πως ένα σύνθετο σχήμα εξωκρανιακών φλεβικών στενώσεων καθορίζει ανωμαλίες ροής όπως παλινδρόμηση και εμπόδια στις κύριες εξωκρανιακές οδούς απορροής του αίματος, δηλαδή τις σφαγίτιδες φλέβες και την άζυγο.


Αυτό οδηγεί σε παράπλευρα δίκτυα τη φλεβική ροή με αυξημένο (καθυστερημένο) τον χρόνο διέλευσης του αίματος και υποαιμάτωση του εγκεφάλου στους ασθενείς με σκλήρυνση.  Η υποαιμάτωση είναι τυπικό χαρακτηριστικό της σκλήρυνσης, και δε μπορεί να εξηγηθεί ασφαλώς από την αυτοανοσία.  Μπορεί να εξηγήσει, η υποαιμάτωση, τις συνθήκες υποξίας στις εστίες της σκλήρυνσης, την πρώιμη απώλεια αξόνων εν απουσία Τ κυττάρων και το οξειδωτικό στρες με τις βλάβες των μιτοχονδρίων.  Ένα άλλο σταθερό χαρακτηριστικό που σχετίζεται με την κακή φλεβική απορροή εκδηλώνεται με τη ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού.  Η ρήξη αυτή ενθαρρύνει τη διαπήδιση ερυθρών κυττάρων και την εναπόθεση σιδήρου στον εγκέφαλο, που πυροδοτεί τη φλεγμονώδη αντίδραση και ενισχύει το οξειδωτικό στρες.  Δε θα είναι υπερβολή εάν, αντί για ασθένεια του ανοσοποιητικού συστήματος, η σκλήρυνση χαρακτηριστεί ασθένεια του αιματεγκεφαλικού φραγμού [...]".


*


Είχα καιρό να μιλήσω με ασθενείς που μόλις τώρα έμαθαν για το CCSVI, αλλά έχουν την MS χρόνια.  Η κυρία από τη Δυτική Μακεδονία που με πήρε τηλέφωνο ήταν κουρασμένη από το να προσπαθεί, να κάνει ό,τι της λένε, και να γίνεται χειρότερα.  Κάνει Tysabri στο ΑΧΕΠΑ αλλά κανείς δεν της εξηγεί γιατί μετά το φάρμακο πονάει για τέσσερις μέρες, και έχει επιδείνωση στα συμπτώματα.  Περπατάει με μπαστούνι, και ας έχει πάρει όλες τις ιντερφερόνες πριν το Tysabri.  Ήταν "κακή" περίπτωση; Όχι, διαγνώστηκε στα 28 και τα πρώτα χρόνια ούτε που φαινόταν κάτι πάνω της.  Τώρα, 18 χρόνια μετά, το κεφάλι της βουίζει καθημερινά από πονοκεφάλους και ημικρανίες, και τα πρώτα κινητικά προβλήματα εγκαταστάθηκαν.


Είχα καιρό να μιλήσω στο τηλέφωνο με μία γυναίκα που είναι η πραγματική γυναίκα ασθενής με MS, και όχι η ωραιοποιημένη περίπτωση της τηλεόρασης.  Και θυμήθηκα σήμερα όλη τη ματαιότητα της εποχής προ CCSVI και όλα τα προβλήματα που θα μας περίμεναν στρωμένα, αν δε γνωρίζαμε.


Έχω μία φίλη γιατρό, εξαιρετική ως φίλη και ως γιατρός, που σπούδασε - ναι, κρατηθείτε! - στη Ferrara, και είχε καθηγητή και τον Zamboni.  Ίσως της ζητήσω να μοιραστεί μαζί μας εδώ κάποιες ιστορίες που μου έχει πει για τη Ferrara, τον Zamboni, την ιατρική.  Αυτή η φίλη μου εργάζεται τώρα σε κάποιο κέντρο υγείας στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο επισκέφθηκε ο σύζυγος της ασθενούς που ανέφερα παραπάνω.  Και, κουβέντα στην κουβέντα, η Σόφη, η φίλη, τους είπε για το CCSVI, και έτσι μας βρήκαν.  Όταν, το 2010, είχα πρωτομάθει για το CCSVI, δίσταζα να το πω στη Σόφη, με το σκεπτικό πως "είναι γιατρός, θα το απορρίψει, θα μου μιλήσει για αυτοανοσίες και φάρμακα και θα μαλώσουμε".  Εν τέλει, η απάντηση της Σόφης ήταν "μα η σκλήρυνση δεν είναι αυτοάνοση", το CCSVI έβγαλε νόημα αμέσως και στο δικό της μυαλό και χαίρομαι που συνεχίζει να ενημερώνει, ως γιατρός πλέον, τον κόσμο γι αυτό.


Πού να ήξερα πόσο καρμικό είναι το να έχω από τα 18 μου μία φίλη που σπούδασε στη Ferrara με καθηγητή τον Zamboni.

Κυριακή 15 Ιουλίου 2012

Mind the gap: ο σίδηρος, η MS, και η αυτοανοσία.

University of Stellenbosch, South Africa.

The conundrum of iron in multiple sclerosis – time for an individualised approach

Χρησιμοποιώ λόγια των συγγραφέων της εργασίας στον τίτλο: "προσέξτε το κενό" αναφέρουν στη σελίδα 3, όπου "κενό" ορίζεται το χάσμα που χωρίζει την έρευνα για την MS στα ζώα, και την έρευνα για την MS στους ανθρώπους.


Ο λόγος για την ύπαρξη αυτού του κενού είναι πως τα 8 κριτήρια αυτοανοσίας, που πρέπει να πληροί κάθε αυτοάνοση ασθένεια, κριτήρια που θεσπίστηκαν όχι μόνο για τη σκλήρυνση, δεν πληρούνται ούτε στο ελάχιστο για την "αυτοάνοση σκλήρυνση".  Κανένα από τα οκτώ αυτά κριτήρια δεν έχουν τσεκαρισθεί στη σκλήρυνση:



Table 1 Criteria for determining a disease as autoimmune




























1. Demonstration of an immune response to a precise autoantigen in all patients with the disease
2. Reproduction of the lesion by administration of autoantibody or T cells into a normal animal
3. Induction of lesion by immunizing an animal with relevant purified autoantigen
4. Isolation or presence of autoantibody or autoreactive T cell from lesion (or serum)
5. Correlation of autoantibody or autoreactive T cell with disease activity
6. Presence of other autoimmune disorders or autoantigens associated with disease
7. Immune absorption with purified autoantigen abrogates pathogenic autoantibody or autoreactive T cell
8. Reduction of pathogenic autoantibody or T cell associated with clinical improvement

Ως εκ τούτου, έχουμε τα γνωστά παρατράγουδα των ανοσοτροποποιητικών - για τα ονόματα των ερευνητών που παρατίθενται, ανατρέξτε στο τέλος της εργασίας:

  1. Λιγότεροι από τους μισούς ασθενείς ωφελούνται από την ιντερφερόνη-β (Byun et al. 2008; Wekerle and Hohlfeld 2010)

  2. Σε αυτούς που δεν ωφελούνται, η ιντερφερόνη-β επιδεινώνει την εξέλιξη της νόσου (Axtell et al. 2011)

  3. Η θεραπεία με ανοσοτροποποιητικά έχει ελάχιστη επίδραση στη συσσώρευση της αναπηρίας, και πολλές παρενέργειες, ενώ δεν είναι λίγοι οι ασθενείς που ανθίστανται στη λήψη της (Walther and Hohlfeld 1999, Hancock et al. 2011)

  4. Τα ευρήματα αυτά δεν αναφέρονται πάντα στα συμπεράσματα των κλινικών μελετών, για τις οποίες η επιλογή του πληθυσμού των ασθενών γίνεται συνήθως με μεροληπτικά κριτήρια (Pittock and Rodriguez 2008; Caplan 2011)


Οι συγγραφείς τονίζουν πως είναι άλλο να λέμε ότι έχουμε δράση του ανοσοποιητικού στη σκλήρυνση, και άλλο αυτό να χαρακτηρίζει τη νόσο ως "αυτοάνοση".  Υπάρχουν αντιγόνα που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό των ασθενών με σκλήρυνση, αλλά κανένα δεν πληροί τα κριτήρια του πίνακα για την αυτοανοσία - σε αντίθεση με το φτιαχτό μοντέλο της ΕΑΕ, στο οποίο ο ίδιος ο ερευνητής καθορίζει ποιά πρωτείνη της μυελίνης είναι ο στόχος.




While several self- and environmental antigens activate immune cells in patients with MS (Kimball et al. 2011), none of them meet the criteria listed in Table 1. In EAE the antigen is provided by the researcher, who decides which of the myelin proteins to inject. Therefore, the evidence for autoimmunity in MS remains elusive (Behan and Chaudhuri 2010; Steiner and Mosberg-Galili 2010; Trapp 2004; Miravalle and Corboy 2010; Corthals 2011). In addition, it has been shown that the oligoclonal B-cell response in the cerebrospinal fluid (CSF) of patients with MS is not targeted against the myelin proteins generally thought to direct the autoimmune attack: myelin basic protein, proteolipid protein, or myelin oligodendrocyte glycoprotein (Owens et al. 2009). Therefore, although the involvement of immune mechanisms in MS is confirmed (The International Multiple Sclerosis Genetics Consortium & the Wellcome Trust Case Control Consortium 2011), this does not necessarily provide proof for autoimmunity.



 Πώς φτάσαμε όμως, χωρίς να έχουμε κανένα θετικό κριτήριο αυτοανοσίας, να θεωρούμε τη σκλήρυνση μία τέτοια νόσο;  H υπόθεση έχει γίνει ένα "βαθιά ριζωμένο δόγμα", λένε οι συγγραφείς:




Contemplating the possibility that MS may not be an autoimmune disease after all requires a huge mind shift, since autoimmunity in MS has become an entrenched dogma over the years. The assumption of MS as autoimmune has created a mindset of a typically progressive disabling condition which is incurable, since the origin of the disease emanates from a permanently dysfunctional immune system. Accordingly, the only hope is to delay disease progression by de-activating the immune system or to stop peripheral immune cells from entering the brain by using disease modifying treatments (DMTs). However, the autoimmune hypothesis cannot explain “benign” MS, defined as patients who have an EDSS score of 3 or less after 10 years, and have a >90% chance of remaining free from disability for >20 years without taking DMTs (Pittock et al. 2004; Mastorodemos et al. 2010). The number of patients having a favorable disease outcome may be significant, up to 30% (Pittock and Rodriguez 2008).



Το πραγματικό δίλημμα των συγγραφέων αυτής της εργασίας, ωστόσο, είναι άλλο.  Ο σίδηρος, που φαίνεται να χαρακτηρίζει την παθολογία της σκλήρυνσης, είναι βλαβερός ή ωφέλιμος για τους ασθενείς;  Τα δεδομένα είναι αμφιλεγόμενα.  Η ανακάλυψη του CCSVI ως αιτία της σκλήρυνσης συσχετίζει τον σίδηρο στον εγκέφαλο των ασθενών θετικά με την εξέλιξη της αναπηρίας, αλλά για το αν η διατροφή των ασθενών πρέπει να είναι χαμηλή σε σίδηρο, υπάρχουν αντιρρήσεις:




Over the last 15 years our research has identified a subgroup of patients who, having presented with low iron parameters at diagnosis, subsequently followed a benign disease course only when the iron deficiency was alleviated through continuous lifelong supplementation (Kotze and Rooney 1997; Rooney et al. 1999; Kotze et al. 2001; van Rensburg et al. 2006; van Toorn et al. 2010).



Οι συγγραφείς αναφέρουν πως, σε αντίθεση με υποθέσεις άλλων ερευνών, οι ίδιοι βρήκαν ανεπάρκεια σιδήρου στους ασθενείς με σκλήρυνση, και όχι το αντίθετο.  Αυτή είναι και η "εξατομικευμένη θεραπεία" για την οποία μιλούν: ενίσχυση με συμπληρώματα σιδήρου.




high serum iron levels, although occurring in some patients, are not the norm (van Rensburg et al. 2006); about a third of patients have low serum iron (<10 μmol/l) while 20% of the patients have very low levels consistently over many years if they do not take iron supplements.



Η υπόθεσή τους πως η πρόσληψη σιδήρου μπορεί να είναι ωφέλιμη πηγάζει από τις παρατηρήσεις των Prineas και Barnett.  Tί προκαλεί τον θάνατο των ολιγοδενδροκυττάρων, προ της μυελίνης;  Τα ολιγοδενδροκύτταρα, για να παράξουν μυελίνη, χρειάζονται δύο αλληλένδετα πράγματα: καλή ροή αίματος, και επαρκή ενέργεια από τον σίδηρο.



Oligodendrocytes need iron for the extremely high energy requirements of producing and maintaining the complex myelin sheath which is many times larger than the cell body (Connor and Menzies 1996), indicating that iron deficiency could seriously compromise the viability of these cells.

Iron is also a prerequisite for the maturation of OPCs into oligodendrocytes (Morath and Mayer-Pröschel 2001;2002), while Tf and ferritin also play crucial roles in this process (Connor 1994; Badaracco et al. 2010). In culture, iron deficiency results in loss of viability of oligodendrocyte precursors (Todorich et al. 2011).

Since the life of oligodendrocytes depends on adequate blood flow for provision of nutrients and removal of toxic waste products, it is evident that all components of the cerebral vascular system need to function optimally.

Ο τρόπος που το ερμηνεύω, λοιπόν, μετά και την τελευταία παρατήρηση, είναι πως το CCSVI εμποδίζει την καλή ροή αίματος, τη μεταφορά θρεπτικών συστατικών και την απομάκρυνση τοξικών για την εύρυθμη λειτουργία των ολιγοδενδροκυττάρων, ενώ ο σίδηρος που ο Zamboni λέει πως μπορεί να απελευθερώνεται μετά τη ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού δρα σα δηλητήριο στα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία είναι ρυθμισμένα να τον δεσμεύουν για τις δικές τους λειτουργίες.


Οι συγγραφείς, που έχουν συνδέσει τον σίδηρο μέσω συμπληρωμάτων με θετικότερη πορεία της νόσου (επαναμυελίνωση), λένε πως η ανεπάρκεια σιδήρου μπορεί να εξηγεί τη συχνότερη εμφάνιση της νόσου στις γυναίκες, τη συχνή της εμφάνιση μετά από κύηση/τοκετό, ή μετά από αιμοδοσία.


Κάθε ασθενής είναι διαφορετικός, λένε στο τέλος οι συγγραφείς, και διαφορετική πρέπει να είναι και η αντιμετώπισή του.  Χάρη στο CCSVI, καταλαβαίνουμε τί σημαίνει πλέον "διαφορετικότητα".  Όμως, στο κομμάτι της διατροφής, τα ερωτηματικά παραμένουν.  Είχα πάντα υψηλό αιματοκρίτη και σίδηρο ορού, ακόμη και στην εγκυμοσύνη.  Πήρα πολλά συμπληρώματα σιδήρου και στη λοχεία, λόγω θηλασμού.  Έτρωγα τροφές με σίδηρο.  Δε βλέπω να γλίτωσα κάτι, παίρνοντας περισσότερο σίδηρο - αντίθετα, μου μπήκαν υποψίες πως όλη αυτή η υπερ-σιδήρωση έδρασε αρνητικά.  Το μόνο μη διαφορετικό που είχα, σε σχέση με όλους τους ασθενείς με MS, ήταν το CCSVI.

Τετάρτη 13 Ιουνίου 2012

Απώλεια αξόνων του αμφιβληστροειδή

Οι άξονες των νευρικών κυττάρων είναι οι βασικές γραμμές μεταβίβασης πληροφοριών στο νευρικό σύστημα.  Η λιποειδής ουσία που τους περιβάλλει (μυελίνη) βοηθά στην τάχιστη μετάδοση του σήματος μεταξύ των νεύρων.  Εύλογα θεωρείται πως η απώλεια και ο σταδιακός εκφυλισμός των νευραξόνων συνδέεται με μεγαλύτερη αναπηρία. Πρόσφατες έρευνες, όμως, δείχνουν πως η απώλεια των νευραξόνων ξεκινά πολύ νωρίς στη νόσο, και δε συνδέεται μόνο με τη δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή.  Η γνώση αυτή αφαιρεί κάθε αθωότητα από τις κατηγορίες "κλινικά μεμονωμένο επεισόδιο" και "υποτροπιάζουσα μορφή".




At the time of a first clinical relapse (a clinically isolated syndrome or CIS), CIS patients tend to have smaller gray matter volumes on magnetic resonance imaging (MRI) [4], [5] lower brain N-acetyl aspartate levels (a spectroscopic marker of neuroaxonal injury) [6] and greater whole brain atrophy on MRI [7], [8] compared to controls without MS. Patients with early relapsing-remitting MS also exhibit lower gray and white matter fractional volumes on MRI than unaffected controls.




Retinal Axonal Loss Begins Early in the Course of Multiple Sclerosis and Is Similar between Progressive Phenotypes


Ήδη με το πρώτο κλινικά μεμονωμένο επεισόδιο καταγράφεται λιγότερος όγκος φαιάς ουσίας στους ασθενείς, σε σχέση με υγιείς, και μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία.  Ιδανική περιοχή, λοιπόν, για να μετρήσει κανείς πόσο προχωρημένη απώλεια αξόνων αντιμετωπίζει κανείς είναι ο αμφιβληστροειδής, αφού η στιβάδα νευρικών ινών που τον απαρτίζουν αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από άξονες.  Αυτή η στιβάδα είναι πιο λεπτή σε ασθενείς με προχωρημένη σκλήρυνση, πολύ περισσότερο σε ασθενείς που έχουν υποστεί και οπτική νευρίτιδα.  Η απίσχανση αυτής της στιβάδας συνδέεται τόσο με την εξέλιξη της σκλήρυνσης, ακόμη και εν απουσία οπτικής νευρίτιδας, όσο και με μεγαλύτερη ατροφία.


Μετά την εξέταση 541 ασθενών με σκλήρυνση όλων των τύπων, ακόμη και ασθενών με ενα μεμονωμένο επεισόδιο, προέκυψε ότι:




In the eyes of CIS patients without prior symptomatic optic neuritis, the total RNFL was thinner compared to unaffected controls, and was especially thin in the temporal peripapillary region.


RNFL thickness was clinically indistinguishable between patients with PPMS and SPMS in eyes without a history of symptomatic optic neuritis.



Η εργασία αυτή υποστηρίζει την ανάγκη ύπαρξης νευροπροστατευτικών φαρμάκων από την αρχή της νόσου.  Για άλλη μία φορά, φαίνεται πως οι χαρακτηρισμοί "μεμονωμένο επεισόδιο" και "καλή πορεία" μπορούν να αποδοθούν μόνο αναδρομικά στη νόσο, και όχι στο αρχικό εκείνο σημείο όπου φαίνεται να υπάρχει και ατροφία, και απώλεια αξόνων και λιγότερος όγκος φαιάς ουσίας.

Δευτέρα 2 Ιανουαρίου 2012

Νεότερα ευρήματα από την παιδιατρική σκλήρυνση

Πρόσφατα δημοσιεύθηκε μία εργασία στο Annals of Neurology, η οποία πήρε δείγμα εγκεφαλονωτιαίου υγρού από 19 παιδιά με διεγνωσμένη/πιθανή σκλήρυνση και δείγμα παιδιών ασθενών με ADEM, προκειμένου να δει ποιες πρωτείνες της μυελίνης υπάρχουν στο ΕΝΥ.


Προς μεγάλη τους έκπληξη, δε βρέθηκαν στους ασθενείς με MS πρωτείνες μυελίνης που θεωρούνται τυπικά "ένοχες" στο αυτοάνοσο μοντέλο.  Αντίθετα, βρέθηκαν πρωτεϊνες που σχετίζονται με το μηχανισμό βάσει του οποίου η μυελίνη προσκολλάται στους άξονες - οι οποίες φυσικά απουσίαζαν από το δείγμα των ADEM.




Our findings challenge traditional concepts of MS pathogenesis that have considered compact myelin proteins as key initial targets (in EAE and by extension in MS), and point to the nodes of Ranvier and the axoglial apparatus as the anatomical sub-compartment involved in early events in the human disease.



Η έρευνα στην παιδιατρική MS έχει την αξία αρχαιολογικής ανασκαφής, αφού είναι έρευνα πίσω στον χρόνο, και σε αρχικές συνθήκες που ίσως διαφεύγουν της μελέτης στους ενήλικες ασθενείς.  Η απουσία πρωτεiνών μυελίνης από το ΕΝΥ των παιδιών ασθενών είναι ένα καίριο χτύπημα στην αυτοάνοση θεωρία επίθεσης του ανοσοποιητικού έναντι της μυελίνης.  Οι πρωτείνες που εντοπίστηκαν στο ΕΝΥ των παιδιών στηρίζουν την υπόθεση ενός αρχικού τραύματος, ή νευροεκφυλισμού προ της φλεγμονής.




Most often, these molecules been considered as markers of injury and potentially representative of the consequences of ‘degenerative’ (or of both ‘inflammatory’ and ‘degenerative’) aspects of MS injury.



Το εύρημα στηρίζει την inside-out υπόθεση στη σκλήρυνση: ότι, δηλαδή, η μυελίνη είναι φθαρμένη προ της επέμβασης του ανοσοποιητικού και όχι εξ αιτίας του.




It is conceivable that such a perturbation in the physiology of the axoglial apparatus results in abnormal release and exposure of related molecules that, in turn, triggers targeted immune responses. This would be in keeping with an ‘inside-out’ hypothesis.



Μέχρι στιγμής, η θεωρία του CCSVI είναι η μόνη που προσδοκάται να εξηγήσει με ποιον τρόπο η σκλήρυνση εξελίσσεται inside-out, και όχι αντίστροφα.


Οι πρωτείνες μυελίνης που ενοχοποιούνται συχνά στη σκλήρυνση είναι κυρίως η MBP και η BLP.




Compact myelin antigens (e.g. MBP and PLP) have traditionally been implicated in disease initiation - a concept largely shaped by animal modeling, most commonly experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE) which is actively induced through peripheral immunization with such myelin proteins


In contrast to our expectations, classical compact myelin auto-antigens including PLP/DM20 and MBP were not identified in CSF samples obtained from ADS children (Acquired Demyelinating Syndrome).



Δημοσιεύθηκε το Δεκέμβριο του 2011.  Διατίθεται ολόκληρη σε κάθε ενδιαφερόμενο.


Implication of perturbed axoglial apparatus in early pediatric Multiple Sclerosis

Πέμπτη 29 Δεκεμβρίου 2011

Gottlieb, 1999: "Πρέπει να εξετάσουμε τα αγγεία των ασθενών με MS"

Πριν λίγους μήνες είχαμε αναλύσει εδώ την υπόθεση εργασίας των Gottlieb και Neubauer, οι οποίοι, ήδη από το 1990, είχαν προτείνει ένα αγγειακό-ισχαιμικό μοντέλο για την παθογένεση της σκλήρυνσης.


The Etiology of Multiple Sclerosis: A New and Extended Vascular Ischemic Model

Εννέα χρόνια μετά την υπόθεσή τους, το 1999, και με αφορμή την προοπτική των από του στόματος θεραπειών της σκλήρυνσης, όπως ήταν ο στόχος τότε, ο Gottlieb έγραψε μία προβληματισμένη επιστολή προς το περιοδικό The Scientist, στο οποίο επεσήμανε τη σοβαρότητα της κατάστασης και την ανάγκη να "αναθεωρήσουμε την αιτία και τις θεραπείες της σκλήρυνσης.  Για πάνω από 50 χρόνια το κοινό βομβαρδίζεται με λειψές και παραπλανητικές πληροφορίες σχετικά με τη φύση της σκλήρυνσης, την προέλευσή της και τις ενδεχόμενες θεραπείες της".


Letter to The Scientist

The much-touted EAE model is nothing more than a model for inducing immunological reactions, not for mimicking MS.



Το μοντέλο της ΕΑΕ, για το οποίο γίνεται πολύς λόγος, είναι απλά ένα μοντέλο πρόκλησης ανοσολογικής αντίδρασης, όχι ένα μοντέλο εξομοίωσης της σκλήρυνσης, στην οποία η περιαγγειακή φλεγμονή έπεται της καταστροφής της μυελίνης.  Η λάθος κατανόηση είναι ο λόγος για τον οποίο τα φάρμακα έχουν τόσο φτωχά αποτελέσματα σε σχέση με τα αποτελέσματα που θα ήθελε το μοντέλο της ΕΑΕ.




These differences between the actual disease process and the induced disease may provide the basis as to why the various immunological agents proposed as treatments for MS have not had the success the EAE model would predict.



Ο Dr. Gottlieb είναι Διδάκτωρ Βιολογίας.  Στα πλαίσια των θεραπευτικών επιλογών που πρότεινε τότε, το 1990, με την υπόθεση της αγγειακής προέλευσης της σκλήρυνσης, ήταν η θεραπεία με υπερβαρικό οξυγόνο.




The desideratum in MS research is new ideas based on solid observations of the actual disease process. One of the prominent features of the MS lesion is the involvement of the cerebral vasculature; the lesion is primarily perivenule. Thus, concepts pertaining to the etiology of MS perhaps should focus on this vascular relationship.



Το ευκταίο θα ήταν οι νέες ιδέες για την προέλευση της MS να βασίζονται σε αυστηρές παρατηρήσεις της πραγματικής εξέλιξης της νόσου.  Ένα από τα προεξέχοντα χαρακτηριστικά της εστίας στη σκλήρυνση είναι η εμπλοκή αγγείων: η εστία είναι κυρίως περιφλεβική.  Συνεπώς, ιδέες σχετικά με την αιτιολογία της σκλήρυνσης πρέπει να στραφούν στην αγγειακή υπόθεση, λέει ο Gottlieb.


Ό,τι ακριβώς κάνει η θεωρία του CCSVI: προσεκτική παρατήρηση εξωκρανιακών και ενδοκρανιακών φλεβών, και θεραπεία των πρώτων.




The time is ripe for the members of the "MS industry" to open their minds to new concepts and new approaches to treating this debilitating and demoralizing6 disease and not repackage old and barely useful therapiess based on fallacious concepts.



Ο Gottlieb καλούσε τη βιομηχανία της σκλήρυνσης να ανοίξει τα μυαλά της σε νέες θεωρίες και προσεγγίσεις προκειμένου να λυθεί μία "ασθένεια που εξασθενεί και εξαθλιώνει τον άνθρωπο, και να μη ξαναπροβάλουμε παλιές και ελάχιστα χρήσιμες θεραπείες που βασίζονται σε εσφαλμένες θεωρίες".


Ο καιρός είναι ώριμος για να ανοιχτούμε σε νέες θεωρίες, έλεγε ο συγγραφέας το 1999, θεωρώντας πως ήδη πέρασαν πολλά χρόνια λάνθασμένης έρευνας με επιζήμια αποτελέσματα.  Δώδεκα χρόνια μετά την επιστολή του,  και για κάποιο περίεργο λόγο, η σκλήρυνση εξακολουθεί να μπορεί να είναι ο,τιδήποτε, αρκεί να μην είναι φλεβική ή CCSVI.  Μπορεί να οφείλεται σε άγχος, σε ιό, σε έλλειψη βιταμίνης, σε δίαιτα, σε ανοσοποιητικό σε κατάσταση αμόκ, αλλά μόνο σε κακή ροή, υποξία, ανώμαλες βαλβίδες, παλινδρόμηση, αυξημένη φλεβική πίεση και σε κλειστές φλέβες δε μπορεί να οφείλεται.

Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 2011

Μετά το Tysabri τι;

Τώρα που μπήκαμε στην από του στόματος εποχή των φαρμακευτικών επιλογών, οπλοστασίων και φαρετρών, πολύς κόσμος σκέφτεται να τροποποιήσει την αγωγή του από Tysabri σε Gilenya. Επιπλέον, με τα κρούσματα PML και τους συνεπαγόμενους θανάτους να καλπάζουν παγκοσμίως, πολλοί λήπτες του πρώτου σκέφτονται σοβαρά να κάνουν ένα διάλειμμα και να ελεγχθούν για JC αντισώματα πριν συνεχίσουν. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα σημαντικό πλήθος ασθενών που πρέπει αναγκαστικά να βρεθούν εκτός Tysabri για λίγους μήνες, να διανύσουν το λεγόμενο Tysabri holiday.


Το πρόβλημα είναι ότι η περί αυτοανοσίας κινδυνολογία, όπως εκφράζεται από τους θεράποντες ιατρούς τους, τονίζει ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μείνουν "ακάλυπτοι" στο μεσοδιάστημα γιατί τα παρανοϊκά Τ και Β κύτταρά τους, ίσως και σε συνεργασία με κάποιον ξεχασμένο ρετροϊό ή τον περιφερόμενο EBV ιό, μπορούν ανά πάσα στιγμή να επιτεθούν στη μυελίνη που από καιρό τώρα έχουν βάλει στο μάτι και να ξεκινήσουν τον γνωστό ανοσολογικό καταρράκτη της ΠΣ. Οι "θεραπευτικές" προτάσεις περιλαμβάνουν τις γνωστές ιντερφερόνες και το ισραηλινό νερό με πρωτεΐνες μυελίνης, ή αλλιώς copaxone.


Στην Ελλάδα της πατέντας, χρησιμοποιείται πολύ και μια άλλη επιλογή, οι επαναλαμβανόμενες ενδοφλέβιες χορηγήσεις κορτιζόνης. Αφού δίνονται προληπτικά σε μηνιαία βάση για την ίδια την ΠΣ, γιατί να μην δίνονται και για τις διακοπές του Tysabri; Τι κι αν θρυμματίζονται τα οστά και μηδενίζεται η φυσική παραγωγή κορτιζόλης; Από τις εστίες να απαλλαγούμε και ας παραπονιέται ο ασθενής.


Φυσικά, την ίδια ιδέα είχανε και κάποιοι στο εξωτερικό και σκέφτηκαν να το ελέγξουν κατά πόσον έχει βάση. Έκαναν λοιπόν μια έρευνα και κατέληξαν στο παρακάτω συμπέρασμα:



Our findings suggest that i.v. steroids are not currently recommendable as drug coverage during a scheduled treatment interruption period.

Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα ενδοφλέβια στεροειδή (methylprednisolone) δεν είναι προς το παρόν προτεινόμενα ως φαρμακευτική κάλυψη κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης διακοπής της θεραπευτικής αγωγής.

Pulse monthly steroids during an elective interruption of natalizumab: a post-marketing study.


Η εργασία δημοσιεύτηκε στις 7/11/2011. Εάν από τότε προτάθηκε σε κάποιον η ενδιάμεση χρήση κορτιζόνης, θα μπορούσε να ρωτήσει τον θεράποντα ιατρό του κατά πόσον την έχει λάβει υπόψη του, πριν βάλει το σώμα του σε μια ακόμα δοκιμασία.

Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2011

Ο καλός, ο κακός και ο σύνθετος

Η φλεγμονή χαρακτηρίζει την παθολογία της πολλαπλής σκλήρυνσης.  Εκδηλώνεται με την εμφάνιση ενεργής εστίας ή υποτροπής.  Αμφότερα υφαίνονται από μόνα τους, δοθέντος χρόνου.  Αμφότερα είναι ο στόχος θεραπείας με κορτιζόνη ή ανοσοτροποποιητικής αγωγής, που θεωρείται επιτυχημένη όταν έχει μειώσει τον αριθμό των εστιών στη μαγνητική ή των υποτροπών στον ασθενή.


Αν και η αιτία της σκλήρυνσης παραμένει άγνωστη στο μοντέλο της αυτοανοσίας, το τελευταίο δέχεται πως η ίδια η φλεγμονή είναι η εκδήλωση ενός ανώμαλου ανοσοποιητικού, και συνεπώς είναι φρόνιμο να καταστέλεται.  Με λίγα λόγια, η φλεγμονή, γλωσσολογικά σκεπτόμενοι, είναι για αυτούς το σημαινόμενο της επίθεσης, και όχι ένα σημαίνον που μπορεί να σημαίνει άλλα πράγματα από αυτά που εμείς διαβάζουμε.


Το 2002, μία ομάδα νευρολόγων από Ιταλία, Γερμανία και Σουηδία χαρακτήρισαν "απλοϊκή" τη σκέψη πως η φλεγμονή (ενεργή εστία/υποτροπή) είναι ο "κακός" της υπόθεσης, προτείνοντας πως η φλεγμονή έχει και προστατευτικό ρόλο στο κεντρικό νευρικό σύστημα και συνεπώς δεν πρέπει να γίνεται αδιάκριτη ανοσοκαταστολή στους ασθενείς με MS.


Inflammation in MS: the good, the bad, and the complex




Inflammation has always been thought of as detrimental in the pathophysiology of multiple sclerosis (MS). However, emerging genetic data, magnetic-resonance-imaging studies, and immunopathological evidence challenge this simplistic view. The evidence leads to the conclusion that inflammation is tightly regulated, and that its net effect may be beneficial in MS, thus explaining some of the results from recent trials of anti-inflammatory agents. We argue that the use of anti-inflammatory drugs to treat MS may not be appropriate in all cases. Precise identification of the inflammatory pathways to be targeted in the different phases of the disease and the timing of such interventions are therefore crucial.



Έστω ότι ένας ασθενής λαμβάνει όντως ανοσοτροποποιητική αγωγή ή συνεχή σχήματα κορτιζόνης.  Πόσο βέβαιο είναι ότι ο νευρολόγος του έχει λάβει υπόψη τις παραμέτρους της φλεγμονής που δεν πρέπει να κατασταλούν με σκοπό το μακροπρόθεσμο όφελος του ασθενούς;  Έχει γίνει καμία εξατομίκευση της θεραπείας βάσει του τύπου των εστιών που επιδεικνύει ο κάθε ασθενής, για παράδειγμα; Αμφιβάλλω.  Για άλλη μία φορά, ο ασθενής λαμβάνει μία ανώφελη πιθανόν αγωγή, με αμφισβητούμενες συνέπειες πάνω στις φλεγμονές του, τις οποίες ο νευρολόγος χαρακτηρίζει a priori "κακές".


 Πόσο βολικό για όλους μας θα ήταν ο κόσμος να αποτελούνταν από τέτοια εύκολα δίπολα: καλούς ή κακούς, χρήσιμους ή άχρηστους, ακίνδυνους ή επικίνδυνους.  Δυστυχώς ο κόσμος είναι γκρι και οι σημασιολογικές του αποχρώσεις είναι σύνθετες.  Αυτό σημαίνει, στην περίπτωσή μας, πως η φλεγμονή έχει αποδεδειγμένα και ευεργετικό ρόλο στο κεντρικό νευρικό σύστημα και συνεπώς η άκριτη καταστολή της είναι επικίνδυνη, αν όχι τουλάχιστο αφελής.  Ευτυχώς αυτές οι προτάσεις εκστομίζονται και από νευρολόγους - δυστυχώς όχι την "αυθεντία" που επισκέπτεται ο μέσος ασθενής, και η οποία "αυθεντία" θα του πει να εμπιστεύεται τον ίδιο και τίποτα περισσότερο.


Λένε, λοιπόν, οι νευρολόγοι, των οποίων η εργασία δημοσιεύτηκε και σε νευρολογική επιθεώρηση:




Although inflammation seems to have a crucial role in demyelination and axonal loss in the early phase of MS, recent evidence suggests that inflammation is not exclusively detrimental. The morbidity rate in mice with experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE), an animal model of MS, increased from 20% to 80% when the animals were treated with monoclonal antibodies against interferon g, a proinflammatory cytokine.20 CNS-specific production of interferon g (before or after EAE onset) can protect mice from disease progression by improving the clearance of encephalitogenic T cells via an apoptotic pathway associated with upregulation of TNF receptor 1, the so-called death receptor.21 CD4-positive T cells can induce microglia to secrete interleukin-12-inhibiting agents, such as prostaglandin E2, thus self-limiting the inflammatory process.18 T cells from the brains of patients with MS and mice with EAE can secrete factors that protect myelin, such as brain-derived neurotrophic factor.22 Myelin-basic-protein-specific encephalitogenic T cells from EAE mice may prevent secondary demyelination by helping to clear toxic substances released by the initial damage.23 Macrophages promote remyelination by the removal of myelin debris—which, renders the local environment inconducive to remyelination—from the local environment.24,25 Macrophages can also promote remyelination by secreting proinflammatory cytokines, such as TNF-a that, in turn, can directly promote proliferation of oligodendrocyte progenitors via TNF-receptor-II signalling.26 Finally, antibodies against myelin antigen, which have been thought of as final effectors in EAE and MS,27 can also promote remyelination after lysolecithin-induced demyelination in mice by inducing oligodendrocyte proliferation via specific binding to cell-surface molecules.28



Χωρίς να αναιρούν τον αυτοάνοσο χαρακτήρα της σκλήρυνσης, οι συγγραφείς αναρωτιούνται περισσότερο για το πώς αποφασίζουμε τί ακριβώς να καταστείλουμε, όταν η δράση των Τ κυττάρων, για παράδειγμα, εμποδίζει την δευτερεύουσα απομυελίνωση και αυτο-ρυθμίζει τη μη επέκταση της φλεγμονής.


Τα πράγματα είναι σύνθετα μέσα στο κεφάλι.  Να ισχυρίζεσαι πως ξέρεις ότι φταίει το ανοσοποιητικό, χωρίς να έχει αποδειχθεί αυτό, και να το καταστέλεις/τροποποιείς, είναι απλοϊκό, λένε οι συνάδελφοί σου, επικίνδυνο, λέω εγώ σαν ασθενής.


Ακόμη και αυτοάνοση να ήταν λοιπόν η σκλήρυνση, ο σωστός νευρολόγος (σχήμα οξύμωρο) θα έπρεπε να ήταν πολύ προσεκτικός με το ανοσοποιητικό μας.  Αλλά πού να τα πεις αυτά τώρα σε μία κοινότητα που ζητωκραυγάζει την έλευση του Fingolimod...


O δικός σου νευρολόγος σου είπε ποτέ πως η φλεγμονή που βλέπει στη μαγνητική ή η υποτροπή σου μπορεί να μην είναι μόνο "εχθρός";  Εμένα δε μου το είπε.  Κι ας πίστευα ανέκαθεν πως ο κόσμος είναι γκρι, και όχι άσπρος, λευκός, και αντιμετωπίσιμος, όπως ευχολογεί αυτός.


Χαρακτηρίζοντας την επίδοση των φαρμάκων στην MS γεμάτη από "μερικές επιτυχίες, αρκετές αποτυχίες" (some successes, several failures), οι συγγραφείς αφήνουν ανοιχτό το βασικό ερώτημα: γιατί δε μπορούμε να αντιμετωπίσουμε επιτυχώς τη φλεγμονή στην σκλήρυνση; τί την πυροδοτεί; μπορεί, άραγε, η αυτοάνοση αντίδραση να είναι δευτερεύουσα;  Αναρωτιούνται, μάλιστα, γιατί η φλεγμονή έχει "αγαπημένα" σημεία στον εγκέφαλο, τα περικοιλιακά, τα οποία είναι σημεία που εξηγεί άριστα το φλεβικό μοντέλο:




Several open questions remain. What is the initiating inflammatory event in the CNS of patients with MS? Is the pathogenetic mechanism due to a secondary autoimmune phenomenon triggered by inflammation in the CNS? Are myelin antigens the primary target of the immune process or is the primary target the oligodendrocytes? Do distinct immunological mechanisms work in different disease courses and phases? Is axonal loss in the later phases of MS independent of the inflammatory process? Is there any immunological reason to explain the peculiar topography of MS lesions in the CNS? Is inflammation in MS always detrimental?



Οι ερωτήσεις τέθηκαν, οι απαντήσεις εκκρεμούν.  Πολύ πρόσφατα, όμως, μεγάλος νευρολόγος της Αγγλίας και Καθηγητής Πανεπιστημίου/Ερευνητής στην MS χλεύασε για πολλοστή φορά το CCSVI, υπαινισσόμενος πως είναι ένας εύκολος τρόπος να πλουτίσει ο κάθε Αγγειοχειρουργός.


Multiple sclerosis research


Aυτό είναι το επίπεδο των επιχειρημάτων που δεχόμαστε.  Τούτος ο κόσμος, δυστυχώς, δεν είναι μία καθαρή μαγνητική.





Τετάρτη 16 Νοεμβρίου 2011

Φλέβα πάσαν έκερσεν

Τελικά όπου εμπλέκεται σφαγίτιδα φλέβα, υπάρχει ένας πόλεμος τριγύρω.

Στο απόσπασμα από την Ιλιάδα του Ομήρου που ακολουθεί, ο Αντίλοχος, πιστός φίλος του Αχιλλέα και του Πατρόκλου, ορμάει στη μάχη εναντίον του Θόωνα και τον σκοτώνει, αφού πρώτα τον τραυματίζει σε μία μεγάλη φλέβα του λαιμού, η οποία οι ιστορικοί εικάζουν πως είναι η έσω σφαγίτιδα.



Ἀντίλοχος δὲ Θόωνα μεταστρεφθέντα δοκεύσας

οὔτασ᾽ ἐπαΐξας, ἀπὸ δὲ φλέβα πᾶσαν ἔκερσεν,

ἥ τ᾽ ἀνὰ νῶτα θέουσα διαμπερὲς αὐχέν᾽ ἱκάνει·

τὴν ἀπὸ πᾶσαν ἔκερσεν· ὃ δ᾽ ὕπτιος ἐν κονίῃσι

κάππεσεν, ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας.

 

Ο Αντίλοχος τον Θόωνα τον τήρησε, ως εστράφη,

και ορμώντας τον εκτύπησε και του’κοψε την φλέβα.

Που άνω εις τα νώτ’ αδιάκοπα πέρα ως το ζνίχι τρέχει,

την έκοψ’ όλην. Έπεσε τ’ ανάσκελα στο χώμα

κείνος μ’ αγκάλες πεταχτές στους ποθητούς συντρόφους.

Σύμφωνα με τον ιστορικό A. R. Thompson ("Homer as a surgical anatomist" Proceedings of the Royal Society of Medicine 45, 1952), η μόνη τέτοια μεγάλη φλέβα που θα μπορούσε να έχει πληγωθεί είναι η έσω σφαγίτιδα.  Το θέμα ανακινήθηκε ξανά σε άλλη εργασία, του 1999, με τίτλο "The Wounds of Iliad".


The wounds of Iliad

The only large vein in the neck, which T. favours, following Homer, is the internal jugular which runs rather superficially and anteriorly, emerging from behind the medial end of the collar bone and proceeding in a line towards the lobe of the ear.



Εκείνος ο πόλεμος κράτησε δέκα χρόνια.  Χρόνια αργότερα, ο ποιητής Γεώργιος Σεφέρης θα θύμιζε τις τραγικές διαστάσεις κάθε πολέμου, πόσω μάλλον εκείνου που βασίζεται σε ψεύτικες ενδείξεις:




Και στην Τροία;


Τίποτε στην Τροία-ένα είδωλο.

Έτσι το θέλαν οι θεοί.

Κι ο Πάρης, μ' έναν ίσκιο πλάγιαζε σα να ήταν πλάσμα

ατόφιο.

κι εμείς σφαζόμασταν για την Ελένη δέκα χρόνια.

 Το αδειανό πουκάμισο της αυτοανοσίας έριξε στην Οδύσσεια της περιπλάνησης χιλιάδες ασθενείς.  Tα "αντιγόνα-φαντάσματα", τα "αντιγόνα-είδωλα", όπως εύστοχα παρατηρεί ένας άλλος ερευνητής, έχουν συντηρήσει μία φιλολογία υπέρ της αυτοανοσίας η οποία μπορεί να είναι λανθασμένη.  Ο Tveita δίνει τέσσερις πιθανές εκδοχές ενεργοποίησης μίας αυτοάνοσης διαδικασίας, μία από τις οποίες είναι και η "waste management and apoptotic cell antigens".




When cells die, however, such antigens would be sequestered in apoptotic blebs and taken up by phagocytosing cells. Upon phagocytosis, these antigens are made accessible for MHC Class I and MHC Class II presentation, forming a population of dead cell ‘ghost antigens’ effectively only presented on APCs.



The danger model in deciphering autoimmunity


Ο Tveita τίθεται στην εργασία του υπέρ του "σήματος κινδύνου" - danger signal - που μπορεί να σημαίνει, τελικά, μία αυτοάνοση αντίδραση στο σώμα:




In this lies one of the fundamental postulates of the danger model—that autoreactivity per se is a normal aspect of the physiological process of tissue inflammation, whereas the defining characteristic of pathological autoimmunity (autoimmune disease) is the persistence of autoreactivity caused by a continued supply of danger signals (chronic autoreactivity).



Ανέκαθεν υπήρχε μιλιταριστικό λεξιλόγιο στην σκλήρυνση κατά πλάκας: εκστρατεία ενημέρωσης, θεραπευτική φαρέτρα, οπλοστάσιο επιλογών, νέα εποχή-νέα ξεκινήματα, μαζί πολεμάμε, κερδίζουμε τη μάχη.  Ποτέ δεν ορίστηκε όμως ο εχθρός με ακρίβεια.  Πώς θα μπορούσε, άλλωστε;  Το λεξιλόγιο καταρτίστηκε από την πλευρά των θεραπόντων και παπαγαλίστηκε από κάθε ευπειθή στρατιώτη.


Kαι, όπως γίνεται με κάθε γνήσια μυθολογία και θρησκεία, η θεωρία τους βασίστηκε σε αντιγόνα-φαντάσματα, τα οποία, όσο πιο ανύπαρκτα είναι, τόσο πιο ακατάλυτα γίνονται.


Δεν είναι δίκαιος ο αγώνας.


Μία πανελλήνια εκστρατεία ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για την σκλήρυνση κατά πλάκας, με τα συνθήματα "Ζούμε την ελπίδα.  Μια νέα εποχή ξεκινά.  Μαζί πιο δυνατοί" γίνεται αυτές τις μέρες στην Αθήνα, η οποία εκστρατεία προειδοποιεί τους ασθενείς για τον κακό ρόλο των Τ-λεμφοκυττάρων στην MS.




Όπως τόνισε η η Επίκουρη Καθηγήτρια Νευρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπεύθυνη του Ανοσογενετικού Εργαστηρίου της Α' Πανεπιστημιακής Νευρολογικής Κλινικής του Π.Γ.Ν.Α. «Αιγινήτειο» Μαρία Αναγνωστούλη, η πολλαπλή σκλήρυνση (ΠΣ), ή σκλήρυνση κατά πλάκας κατά την παλαιότερη ορολογία, είναι μία αυτοάνοση εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), που προσβάλλει κυρίως νέους ενήλικες, χωρίς να αποκλείεται και η προσβολή παιδιών και μεγαλυτέρων ενηλίκων. Από παθοφυσιολογικής πλευράς, η νόσος αφορά κυρίως σε καταστροφή της μυελίνης σε όλο τον άξονα του ΚΝΣ, δηλαδή εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό, αφού προηγηθεί μία πολύπλοκη φλεγμονώδης διαδικασία ενεργοποίησης των Τ-λεμφοκυττάρων εκτός ΚΝΣ.


Τα Τ-λεμφοκύτταρα, εισερχόμενα στο ΚΝΣ, κινητοποιούν τη συμμετοχή όλων των κυττάρων και παραγόντων του ανοσοποιητικού συστήματος (Β-λεμφοκύτταρα, κυτταροκίνες, μεταλλοπρωτεϊνάσες, συμπλήρωμα κ.λπ.), γεγονός που καταλήγει στην καταστροφή της μυελίνης και στη δημιουργία απομυελινωτικών πλακών και σύντομα οδηγεί και στην καταστροφή νευρικών αξόνων.


Σε ό,τι αφορά τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου, επεσήμανε η κ.Αναγνωστούλη, μέχρι προ μηνός στη φαρέτρα των νευρολόγων υπήρχαν διαθέσιμα τόσο οι διάφορες ιντερφερόνες και το glatiramer acetate, που χρησιμοποιούνται από 15ετίας, έχουν αλλάξει πραγματικά το προφίλ της νόσου και έχουν βοηθήσει πολλούς ασθενείς, όσο και το μονοκλωνικό αντίσωμα natalizumab, από τετραετίας, με πολύ καλή ανταπόκριση και βελτίωση της κλινικής εικόνας των ασθενών.



Εκστρατεία Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης


Mμμμ.  Μυρίζει μεσαίωνας.  Μη μου ζητάτε να είμαι επιεικής με νευρολόγους.  Ώρα να πιάσω το σπαθί μου.

Σάββατο 1 Οκτωβρίου 2011

Προτεινόμενη αντιοξειδωτική αγωγή (Dr. Zamboni)

Σε εργασία του 2009 ο Dr. Paolo Zamboni et al συζητά το οξειδωτικό στρες σε σχέση με τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις, καθώς και προτεινόμενα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα διατροφής, όταν τα αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού δεν αρκούν.


Oxidative Stress and Neurodegenerative Diseases

Σε παλαιότερο ποστ εδώ έχουμε γράψει πως το οξειδωτικό στρες έχει σχέση με την καταστροφική δράση των ελευθέρων ριζών στα κύτταρα.  Οι ελεύθερες ρίζες αποτελούν παραπροιόντα του μεταβολισμού.  Παράγονται κατά τη διάρκεια των χημικών διεργασιών του μεταβολισμού, από το οξυγόνο που χρησιμοποιείται για τις βιoλογικές καύσεις.  Οι ελεύθερες ρίζες είναι δραστικές μορφές οξυγόνου και μπορούν εύκολα να βλάψουν ζωτικά βιολογικά μόρια όπως τα λιπίδια, οι πρωτείνες και το DNA των κυττάρων.  Υπό κανονικές συνθήκες, οι ελεύθερες ρίζες εξουδετερώνονται από τα αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού.  Όταν όμως στον οργανισμό παράγονται περισσότερες ελεύθερες ρίζες από όσες μπορούν να εξουδετερωθούν, διαταράσσεται η βιοχημική ισορροπία και προκαλείται οξειδωτικό στρες: χιλιάδες ελεύθερες ρίζες πολιορκούν τα κύτταρα, εισχωρούν στο εσωτερικό τους και καταστρέφουν το DNA τους.  Έτσι, δημιουργούνται εκφυλιστικές βλάβες ή μεταλλάξεις.  Καθώς στη σημερινή εποχή ενοχοποιούνται όλο και περισσότεροι περιβαλλοντικοί παράγοντες για την πληθώρα ελευθέρων ριζών στο σώμα, αντιοξειδωτικές δίαιτες έχουν γίνει μόδα, ακόμη και όταν δεν υπάρχει οφθαλμοφανή ανάγκη.




Humans are constantly exposed to free radicals created by electromagnetic radiation from the manmade environment such as pollutants and cigarette smoke. Natural resources such as radon, cosmic radiation, as well as cellular metabolisms (respiratory burst, enzyme reactions) also add free radicals to the environment.



Στην περίπτωση της σκλήρυνσης, όμως, υπάρχει ανάγκη.  Το ίδιο και στην περίπτωση της Parkinson's, του Alzheimer  και της ALS, ασθένειες όλες νευροεκφυλιστικές που έχουν συνδεθεί με μιτοχονδριακού τύπου βλάβες.




Oxidative stress arises due to disturbed equilibrium between pro-oxidant/antioxidant homeostasis that further takes part in generation of ROS and free radicals those are potentially toxic for neuronal cells. The reason for neuronal cell hypersensitivity towards oxidative stress arises due to anatomic and metabolic factors.



Το οξειδωτικό στρες ευνοείται σε συνθήκες κακού μεταβολισμού, αναφέρουν οι συγγραφείς της εργασίας.  Αρκεί να θυμηθούμε την υπόδειξη του Zivadinov, λίγα ποστ πιο πίσω, για τον υπο-μεταβολικό χαρακτήρα της σκλήρυνσης (κακός μεταβολισμός λόγω CCSVI).  Ένας φαύλος κύκλος ξεκινάει με το CCSVI και μπορεί να παρεκτραπεί επικίνδυνα χάρη στη δράση ελευθέρων ριζών.




Brain contains high level of fatty acids which are more susceptible to peroxidation, that consumes an inordinate fraction (20%) of total oxygen consumption for its relatively small weight (2%). In addition, it is not particularly enriched in antioxidant defenses. Brain is lower in antioxidant activity in comparison with other tissues, for example, about 10% of liver. Moreover, human brain has higher level of iron in certain regions and in general has high levels of ascorbate. As evident from above data, neural cells are considered to be more susceptible to oxidative damage as compared to other body tissues.



Ενδιαφέρουσα η γνώση πως ο εγκέφαλος έχει σχετική επιρρέπεια στο οξειδωτικό στρες, καθώς καταναλώνει αρκετή ποσότητα οξυγόνου, περιέχει υψηλότερη ποσότητα σιδήρου σε ορισμένες περιοχές και διαθέτει πεπερασμένη αντιοξειδωτική ικανότητα.  Ακόμη και η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης συνδέεται με τη δράση του οξειδωτικού στρες.




Most astounding effect of aging can be described as neurodegeneration associated with disturbed metal metabolism. In aged brain, accumulation of redox metals (Copper, Iron and Zinc) have been found to substantively increased due to concentration of metals by blood brain barrier (BBB) at junction of neuronal environment and blood vessels. This makes aged brain more prone to initiate neurodegeneration in vicinity of neuronal cells in brain.



Για τον Dr. Zamboni, ο ίδιος ο σίδηρος στον εγκέφαλο δύναται να εκκινήσει την αλυσιδωτή αντίδραση της MS: όταν τα αγγεία του εγκεφάλου πάσχουν, λόγω αυξημένης ενδοκρανιακής πίεσης (CCSVI), διαρρηγνύονται πιο εύκολα.  Τα ερυθρά κύτταρα του αίματος, που διαρρέουν, είναι φορείς σιδήρου.  Η μυελίνη, ή μάλλον τα ολιγοδενδροκύτταρα που την παράγουν, έλκουν φυσικά τον σίδηρο, ο οποίος ειναι η τροφή τους.  Η υπερσυγκέντρωση σιδήρου, όμως, εξ αιτίας του CCSVI, δρα τοξικά στα κύτταρα και τη μυελίνη, με επακόλουθο το θάνατο αυτής - και, πιθανόν, όλα τα υπόλοιπα στάδια (μακροφάγα, Τ κύτταρα, φλεγμονή κλπ.)


Πέρα από τη σκλήρυνση, τα αντιοξειδωτικά έχουν υπονοήσει θετική δράση σε μία σειρά παθήσεων:




It has been reported in epidemiological studies that many of antioxidant compounds posses anti inflammatory, antiatherosclerotic, antitumor, antimutagenic, anticarcinogenic, antibacterial and antiviral activities to greater or lesser extent. In many cases, increased oxidative stress is a widely associated in the development and progression of diabetes and its complications which are usually accompanied by increased production of free radicals or failure of antioxidant defense. Though the intake of natural antioxidants has been reported to reduce risk of cancer, cardiovascular diseases, diabetes and other diseases associated with aging, there is considerable controversy in this area. Leukocytes and other phagocyte destroy bacteria, parasites and virus-infected cells with NO, O2, H2O2, and OCl, those are powerful oxidants and protect humans from infection. However, they cause oxidative damage and mutation to DNA and participate in the carcinogenic process if unchecked. In many cases, it is concluded that antioxidants modulate the pathophysiology of chronic inflammation up to some extent. Moreover, experiments and studies infer that antioxidants are needed to scavenge and prevent the formation of ROS and reactive nitrogen species (RNS); out of them, some are free radicals while some are not. There is growing evidence that oxidative damage to sperm DNA is increased when there is ascorbate insufficiency in diet. This strongly suggests the protective role of antioxidant in our daily diet.



Και πάμε στο ζουμί.  Αυτά που αναφέρονται σχεδόν σαν προτεινόμενα στην εργασία είναι τα εξής; κρεατίνη, σελήνιο, ψευδάργυρος, βιταμίνες A, C, E, πολυφαινόλες (πράσινο τσάι), γλουταθειόνη, αργινίνη, κιτρουλίνη, ταυρίνη, β-καροτίνη, συνένζυμο Q10.


Kαθώς υπάρχουν ενδείξεις, λένε οι συγγραφείς, πως μία αντιοξειδωτική διατροφή έχει νευροπροστατευτικό ρόλο, θέτουν πιο δραστικούς στόχους για το μέλλον, και το μέλλον της MS, με τη μορφή εμβολιασμού έναντι σε τοξικές πρωτείνες:




There are clinical evidences that neurodegenerations can be ameliorated upon dietary intake or supplementary intake of natural antioxidants. Dietary intake contains variety of antioxidants vitamin supplements those play a vital role in neuroprotection in variety of neurological disorders.

These natural antioxidants prevent oxidation of proteins, lipid peroxidations and prevent generation of ROS, thus act as upstream therapeutic barrier to OS.

One of important futuristic upstream therapeutic aspect that can regulate oxidative stress to protect neuronal cells from death is vaccination against potential toxic protein formed in different types of neuronal disorders. A promising example is Amyloid-β vaccination in AD that prevents plaque formation and subsequent neuron inflammation. This could be a therapeutic strategy for other neurological disorders lead by OS, such as in MS.

Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2011

Μία παρασιτική θεωρία και η θεωρία των παρασίτων

Είναι σχεδόν απίθανο να πέσεις πάνω σε γερμανικό άρθρο που είναι ουδέτερο ή φιλικό προς το CCSVI.  Σχεδόν αποκύημα της φαντασίας του Zamboni βαφτίζουν, σε ιατρική στήλη, τη θεωρία του CCSVI Γερμανοί ιατροί, αντλώντας κυρίως από ένα γεγονός: τη μελέτη Ιταλών συναδέλφων τους, που εκπονήθηκε κατά τις υποδείξεις του Ζαμπόνι και αφού οι ίδιοι είχαν λάβει σχετική εκπαίδευση και χρησιμοποίησαν, όπως λέγεται, και τον προτεινόμενο από τον Ζαμπόνι υπέρηχο.


Kann die Akte endlich geschlossen werden?

Τα αποτελέσματά τους ήταν πενιχρά.  Καμία σημαντική υπερηχογραφική διαφορά δεν εντοπίστηκε ανάμεσα στους 84 ασθενείς και τους 56 υγιείς, ενώ συγκρινόμενοι μεταξύ τους οι ασθενείς με MS είχαν τέτοια πορεία στη νόσο που φαινόταν να μην επηρεάζεται από την ύπαρξη ή όχι του CCSVI.




We found no significant differences (p = 0.12) in CCSVI frequency between MS and control subjects. Furthermore, no differences were found between CCSVI-positive and CCSVI-negative patients in terms of relevant clinical variables such as disease duration, time between onset and first relapse, relapsing or progressive disease course, and risk of secondary progression course. Statistically significant differences were not found between CCSVI-positive and CCSVI-negative MS subjects by analyzing direct measures of disability such as mean Expanded Disability Status Scale (EDSS) (p = 0.07), mean progression index (p > 0.1), and mean MS severity score (p > 0.1). The percentage of subjects who reached EDSS 4.0 and 6.0 milestones was not different among CCSVI-negative and CCSVI-positive subjects, and no significant correlation was found between severity of disability and number of positive CCSVI criteria.



Proposed CCSVI criteria do not predict MS risk or severity

Οι Γερμανοί στέκονται με ενδιαφέρον, όπως, ίσως, κι εμείς, στο γεγονός πως ο υπέρηχος εκπονήθηκε από εξασκημένη ομάδα, και μάλιστα με το κατάλληλο μηχάνημα.  Δεν έχω επιχείρημα επί τούτου σημαντικότερο πέρα από το ότι ο υπέρηχος παραμένει πάντα το αδύναμο εργαλείο διάγνωσης, συγκρινόμενος με την επεμβατική φλεβογραφία, αλλά, δυστυχώς, το πιο μεταχειρισμένο μέχρι στιγμής.  Επιπλέον, το ίδιο το CCSVI είναι ένα δυναμικό φαινόμενο, που φαίνεται να δανείζεται τον χαρακτήρα των "εξάρσεων" και "υφέσεων" της νόσου με την οποία οι Γερμανοί αδυνατούν να το συνδέσουν.  Όμως αυτά δεν είναι παρά τα "ασθενή" επιχειρήματα ενός ασθενή που έκανε, μαζί με πολλούς άλλους, το CCSVI να φαίνεται ιατρικό "blockbuster", λένε οι Γερμανοί, στο διαδίκτυο.  Δε δέχονται πως υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ωφέλειας από την αγγειοπλαστική, και βαφτίζουν το CCSVI "Quatsch" (κουταμάρες) και "Faszination" (ενθουσιασμό).  Επιμελώς τονίζεται πως πρέπει να προφυλαχθούν οι ασθενείς από άσκοπες, ανόητες επεμβάσεις:




Auf alle Fälle stützten diese Resultate ganz sicher keine wesentliche Rolle einer CCSVI bei der Pathogenese der MS und vor allem sollte man Abstand von chirurgischen Eingriffen nehmen, um solche Stenosen zu beseitigen.



Φυσικά, οι μισές ειδήσεις της σελίδας προέρχονται από ημερίδα της οποίας συνδιοργανώτρια υπήρξε η Merck-Serono.  Έτσι, δε μας κάνει έκπληξη η πραγματικά ελπιδοφόρα, για αυτούς, είδηση στην MS: η συμβίωση με προβιοτικούς οργανισμούς ή παράσιτα μπορεί να βοηθήσει το ανοσοποιητικό σύστημα να ωριμάσει επιτιθέμενο σε αυτούς και όχι στη μυελίνη.  Η υπόθεση αυτή είναι γνωστή στη βιβλιογραφία της σκλήρυνσης ως "hygiene hypothesis" και θέλει την αυτοάνοση διαδικασία να είναι αντίδραση/αποτέλεσμα της ανατροφής του ανθρώπου σε ένα στείρα υγιεινό περιβάλλον.




Der moderne Mensch lebt in einer derart hygienischen Umgebung, dass das Immunsystem sich in Richtung Th2-Antwort verschiebt und die falschen Ziele angreift – im Falle der MS die Markscheiden der Neuronen.  Was fehlt, ist insbesondere die Auseinandersetzung mit Parasiten, die eine Th1-Antwort provozieren.



Ώρες ώρες οι άνθρωποι είναι ικανοί να σκεφτούν τα πάντα, εκτός από το προφανές.

Σάββατο 27 Αυγούστου 2011

Ιός Epstein-Barr και άλλες ιστορίες

Ο περιβόητος ιός Epstein-Barr έχει εδώ και καιρό κατηγορηθεί ως συμμέτοχος στις εκδηλώσεις της ΠΣ, την αρχική, αλλά και τις μετέπειτα. Μάλιστα, πάνω του στηρίχθηκε και υποστασιοποιήθηκε η επέκταση του αυτοάνοσου μοντέλου, στο σκέλος της αρχικής πυροδότησης του.


Ο μηχανισμός με τον οποίο το καταφέρνει είναι πάνω κάτω γνωστός και ηχεί πια σαν κοινό παραμύθι: κάποια στιγμή στη ζωή του ασθενούς, συνήθως στην εφηβεία, μια προσβολή από κάποιον ιό που μοιάζει χημικά με κάποια τμήματα της μυελίνης μπερδεύει και αναγκάζει το ανοσοποιητικό σύστημα να παράξει αντισώματα εναντίον του ιού και - άθελά του - εναντίον της μυελίνης. Οπότε, μετά, το παραπλανημένο ανοσοποιητικό στρέφεται με μένος εναντίον της μυελίνης νομίζοντας ότι καταπολεμά έναν ξένο εισβολέα.


Στην αρχή υπήρχαν πολλοί υποψήφιοι για τον ρόλο του ιού-Εφιάλτη, αλλά, όπως γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις, μελέτες επί μελετών κατάφεραν να απομονώσουν το φαβορί και μάλιστα να εντοπίσουν τα ίχνη του σε εστίες τις ΠΣ δίνοντας έτσι απτές αποδείξεις για την ορθότητα της αρχικής θεωρίας. Ωστόσο, κάποιοι από τους ερευνητές απέτυχαν παταγωδώς να βρουν σημάδια του εκεί που άλλοι έβρισκαν πολιτείες ολόκληρες. Δημιουργήθηκε έτσι ένας παγκόσμιος προβληματισμός γύρω από το κρυφτούλι που έπαιζε με ο Epstein-Barr με τους επιστήμονες. Απαράδεκτο. Μαζεύτηκαν λοιπόν οι ειδήμονες του ιού πριν λίγες μέρες στη Βιέννη ώστε να μελετήσουν αυτήν την αλλοπρόσαλη συμπεριφορά:


Epstein–Barr virus in the MS brain: a controversial issue


Αφού συμφώνησαν ότι η μόλυνση από τον ιό είναι εξαιρετικά πολύπλοκη, κατέληξαν ότι δεν υπάρχουν ακόμα διαθέσιμες οι μέθοδοι εντοπισμού του με την απαιτούμενη ακρίβεια και ειδικότητα σε περιπτώσεις μόλυνσης όπως η υποτιθέμενη στην ΠΣ.




It further highlights that unequivocal proof of Epstein–Barr virus infection in multiple sclerosis lesions is still lacking, due to issues related to the sensitivity and specificity of the detection methods.



Και μένουμε να αναρωτιώμαστε, αφού ο πρωταγωνιστής έχασε την πρεμιέρα, γιατί συνεχίζεται ακόμα η παράσταση;

Πέμπτη 25 Αυγούστου 2011

Ολιγοδενδροκύτταρα

Τα ολιγοδενδροκύτταρα είναι τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή της μυελίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα.


Η σκλήρυνση χαρακτηρίζεται νόσος απομυελινωτική, και η αυτοάνοση θεωρία πρεσβεύει πως το ανώμαλο ανοσοποιητικό στρέφεται εναντίον της υγιούς μυελίνης, καταστρέφοντάς την.


Όμως στην σκλήρυνση έχει δειχθεί πως προηγείται η καταστροφή των ολιγοδενδροκυττάρων της φθοράς της μυελίνης, εύρημα εντυπωσιακό που θέτει τουλάχιστο δύο ερωτήματα: είναι ακριβής ο ορισμός "απομυελινωτική νόσος" στην σκλήρυνση ή είναι περιοριστικός;  Και ποιά διαδικασία οδηγεί στον θάνατο των ολιγοδενδροκυττάρων πριν τη φθορά της μυελίνης;  Είναι σημαντικό να ξεκαθαρισθεί η σχέση αιτίου/αιτιατού, αφού, αν πιθανόν ελέγξουμε τη διαδικασία εξ αιτίας της οποίας πεθαίνουν τα ολιγοδενδροκύτταρα, ελέγχουμε και την υγεία της μυελίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα, αφού τα πρώτα παράγουν τη δεύτερη.


Πιθανές αιτίες λοιπόν:


1.  Τα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου σχετίζονται με θάνατο ολιγοδενδροκυττάρων.  Η παροδική ισχαιμία προκαλεί αντίστοιχο φαινόμενο, με επακόλουθο επίσης την απώλεια μυελίνης.  Πείραμα έδειξε πως όταν ζώα εργαστηρίου εκτέθηκαν σε περιβάλλον υποξίας (δέκα λεπτά με 10% οξυγόνο, όταν στον αέρα υπάρχει 21%), επήλθε θάνατος ολιγοδενδροκυττάρων.


Selective Glial Vulnerability following Transient Global Ischemia in Rat Brain

Στην MS υπάρχουν διαπιστωμένα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, αν και ο μηχανισμός που τα προκαλεί διαφεύγει της αυτοανοσίας.  Έχουν περιγραφεί όμως από τον Dr. Haacke χαρακτηριστικά:




Our finding of decreased visibility of veins in periventricular white matter in MS is thought to be a result of decreased oxygen utilization in the chronic and widespread diseased tissue state of MS that lends to decreased levels of oxygen extraction, or correspondingly, decreased levels of venous deoxyhemoglobin. In fact, prior PET investigation has shown that oxygen utilization, including regional cerebral oxygen utilization and oxygen extraction, is reduced significantly in both white matter and peripheral cortical gray matter in MS.



Εν ολίγοις, ο Haacke είδε πως ήταν μετά δυσκολίας ορατές οι φλέβες περικοιλιακά, στη λευκή ουσία του εγκεφάλου των ασθενών, εύρημα που αποδόθηκε στην μη αξιοποίηση του οξυγόνου.


Diminished visibility of cerebral venous vasculature in multiple sclerosis by susceptibility-weighted imaging at 3.0 T

2.  Πέρα από την σκλήρυνση, η φθορά ολιγοδενδροκυττάρων και μυελίνης συμβαίνει και σε άλλες παθήσεις, και δεν είναι ειδική της MS.  Αυτές οι παθήσεις είναι το Alzheimer's, οι τραυματισμοί της σπονδυλικής στήλης, το Parkinson's, η ισχαιμία και η υποξία, ξαναλένε οι McTigue and Tripathy, το 2008.


The life, death, and replacement of oligodendrocytes in the adult CNS

Τί σημαίνει αυτό;  Ότι υπάρχουν, πιθανόν, και άλλοι παθογενετικοί μηχανισμοί με το ίδιο αποτέλεσμα, δηλαδή τη φθορά ολιγοδενδροκυττάρων και μυελίνης, και δεν είναι κατ'ανάγκην αυτά αποτελέσματα ενός ανώμαλου ανοσοποιητικού.  Ο σίδηρος, για παράδειγμα, με τις οξειδωτικές του ικανότητες μπορεί να προκαλέσει το ίδιο:




The oligodendrocyte response to oxidative stress derived from the excess of free ferrous iron would be the lipid damage and demyelination with the consequent perturbation of information transfer.



About the presence of hemosiderin in the hippocampus of Alzheimer patients.

Συμπερασματικά: το μοντέλο της χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας που προτείνει η ΧΕΝΦΑ υπονοεί και την υποξία και το οξειδωτικό στρες μέσω σιδήρου και εξηγεί, έτσι, τον θάνατο ολιγοδενδροκυττάρων πριν από τη μυελίνη, που διαπιστωμένα συμβαίνει στην πολλαπλή σκλήρυνση.  Η τρέχουσα θεώρηση με το κακό ανοσοποιητικό στη θέση του ενόχου δεν έχει δώσει εξηγήσεις για όλα αυτά.


Ματ σε δύο κινήσεις.  Ώρα να μαζέψει η αυτοανοσία τη βασίλισσα.

Τρίτη 23 Αυγούστου 2011

Φλεγμονή και φλεβική ασθένεια

Η φλεγμονή είναι το αναγνωριστικό σημάδι της MS.  Αν και υπάρχει σοβαρός αντίλογος για τον εκφυλιστικό χαρακτήρα της νόσου ανεξάρτητα από και πριν τη φλεγμονή, η διάγνωση της πάθησης ακολουθεί την ανάλυση των φλεγμονωδών εκδηλώσεών της.


Το 2008 ο Καθηγητής Paolo Zamboni εξήγησε εν συντομία τί συμβαίνει στις φλεγμονές της φλεβικής ανεπάρκειας των κάτω άκρων και πόσα κοινά έχουν αυτές με τις φλεγμονές στην πολλαπλή σκλήρυνση.


Inflammation in venous disease


Να εξηγήσουμε αρχικά πως η φλεγμονή είναι μία υγιής απόπειρα του οργανισμού να αποκαταστήσει κάποια βλάβη.  Είναι εκδήλωση της εγγενούς ανοσίας του οργανισμού, της άμεσης αντίδρασης δηλαδή σε νεκρό/κατεστραμμένο/παθογενετικό ιστό.  Στη σκλήρυνση, βέβαια, που χαρακτηρίζεται φλεγμονώδης αυτοάνοση απομυελινωτική νόσος, θεωρείται σωστό, στα πλαίσια της αυτοάνοσης θεώρησης, να καταστέλλεται η φλεγμονή (ενεργή εστία/υποτροπή), αφού η φλεγμονή της σκλήρυνσης δε θεωρείται αντίδραση σε νεκρό/κατεστραμμένο ιστό, αλλά στην υγιή μυελίνη.  Και εδώ βρίσκεται μία μεγάλη παρεξήγηση.


Η θεωρία του CCSVI, και όχι μόνο, προτείνει πως πριν τον θάνατο της μυελίνης υπάρχει χρόνια υποξία λόγω διαταραχής της ροής.  Αν τα κύτταρα που θρέφουν τη μυελίνη, τα ολιγοδενδροκύτταρα, πεθαίνουν πιθανόν από υποξία, τότε λογικά φθίνει και η μυελίνη, και όχι μόνο.  Σε αυτή την περίπτωση, η φλεγμονή είναι όντως φυσιολογική αντίδραση στον κατεστραμμένο ιστό (εγγενής ανοσία), που επιδεινώνει μεν προσωρινά τα συμπτώματα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν ευθύνεται αυτή για την πρόκληση της αναπηρίας.  Άλλωστε, η φλεγμονή είναι ο μόνος τρόπος να αρχίσει η επούλωση.  Χωρίς την εκδήλωση φλεγμονής, που σημαίνει την ενεργοποίηση κυττάρων του ανοσοποιητικού, οι πληγές και οι μολύνσεις στο σώμα δε θα επουλώνονταν ποτέ.  Ωστόσο είναι χαρακτηριστικό πως η συγκέντρωση των ανοσοκυττάρων ενθαρρύνει το οίδημα στην περιοχή της ζημιάς.  Αν αυτό είναι στον εγκέφαλο (πολλαπλή σκλήρυνση), τότε προσωρινά, λόγω του οιδήματος, τα συμπτώματα γίνονται εντονότερα (π.χ. περιπτώσεις οξείας υποτροπής).  Ωστόσο υφαίνονται από μόνα τους, όταν η φλεγμονή κάνει τον κύκλο της, και τότε, στην ύφεση, αναδεικνύεται η όποια εναπομείνασα αναπηρία.  Τα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα της MS, αλλά και η κορτιζόνη, έχουν αντιφλεγμονώδη χαρακτήρα.  Όμως είναι ζήτημα αν η φλεγμονή κάνει τη ζημιά στην MS, ή κάτι άλλο πριν από αυτήν.  Η φτωχή δράση των ανοσοτροποποιητικών στην MS αφήνει να εννοηθεί πως η παθογένεια της νόσου είναι διαφορετική.


Στην εργασία του Zamboni η φλεβική ανεπάρκεια των κάτω άκρων αρχίζει από μία ανώμαλη αιμοδυναμική, συνήθως λόγω ανεπαρκούς βαλβίδας, και καταλήγει σε συγκέντρωση σιδήρου, στάση αίματος, χαλάρωση του ενδοθηλίου, έξοδο κυττάρων του ανοσοποιητικού, φλεγμονή, ενίοτε και έλκη (εστίες) στα πόδια.  Στη χρόνια φλεβική ανεπάρκεια των κάτω άκρων δεν έχει νόημα να καταστείλεις τη φλεγμονή, αν δε φροντίσεις, συνήθως χειρουργικά, να αποκαταστήσεις το πρόβλημα ροής.


Στην τελευταία σελίδα της εργασίας του ο Dr. Zamboni προβαίνει σε μία σύντομη παρουσίαση των ομοιοτήτων της φλεγμονής στα κάτω άκρα με την φλεγμονή της MS.  Στη μετάφραση αυτή έχει ως εξής:




Οι χρόνιες φλεβικές ασθένειες και η MS μοιράζονται μερικά κοινά χαρακτηριστικά, που περιλαμβάνουν την ενεργοποίηση των μορίων πρόσδεσης, των μακροφάγων, και των Τ κυττάρων.  Όπως και στη χρόνια φλεβική ασθένεια, η συγκέντρωση ερυθρών κυττάρων, η εναπόθεση αιμοσιδερίνης και η φαγοκύτωση σε σχέση με τον σίδηρο στις εστίες της MS προτείνουν πως ο σίδηρος έχει εξέχοντα ρόλο στην εκδήλωση φλεγμονής.  Η αιμοσιδερίνη εμφανίζεται στα ούρα ασθενών με χρόνιες φλεβικές ασθένειες και ασθενών με MS.



Όσο αναμένουμε να αποδειχθεί επιστημονικά ο αιτιακός ρόλος του CCSVI στην MS, αναφαίνονται ήδη οι τεράστιες διαφορές στην πρόταση παθογένειας.  Η αυτοάνοση θεωρία θεωρεί την φλεγμονή ως εκδήλωση ενός ανώμαλου ανοσοποιητικού σε ένα υγιές κεντρικό νευρικό σύστημα και ξοδεύει χρήμα, και ασθενείς, για να την καταστείλει.  Επί ματαίω.


Αν η παθογένεια της σκλήρυνσης ακολουθεί την πρόταση του CCSVI, τότε τα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα κάνουν πράγματι ελαφρύτερα τα συμπτώματα της φλεγμονής, του πρηξίματος δηλαδή (εστία) λόγω της συγκέντρωσης ανοσοκυττάρων, και έτσι δημιουργούν την εντύπωση της ωφέλειας.  Καθιστούν ελαφρύτερες τις υποτροπές, αφού μειώνουν το πρήξιμο, όμως δεν επηρεάζουν την επιδείνωση και συσσώρευση αναπηρίας.  Γι αυτό και δεν έχουν καμία συνεισφορά στις προοδευτικές μορφές της νόσου.


Σημείωση: καθώς η φλεγμονή συνοδεύεται από επώδυνα συμπτώματα, η χορήγηση κορτιζόνης βοηθάει στην ανακούφιση, αν και τίθεται ζήτημα για την χρόνια χορήγησή της.  Το να επιλέξει κάποιος να λάβει κορτιζόνη, σε φάση οξείας υποτροπής, είναι αρκετά αποτελεσματικό.  Να θυμήσουμε όμως πως εξίσου αποτελεσματική για οξείες υποτροπές χαρακτηρίστηκε η αγγειοπλαστική  στο CCSVI.  Αφού αποκαθιστά τη ροή, μειώνει το πρήξιμο (φλεγμονή).  Οι ασθενείς που έκαναν αγγειοπλαστική σε φάση οξείας υποτροπής είχαν ύφεση των συμπτωμάτων τους σε χρόνο που ποικίλλει από 4 ώρες έως 4 μέρες.


Είναι σημαντικό για τους ασθενείς να κατανοήσουν τις διαφορετικές προτάσεις παθογένειας, ώστε στη φαρέτρα των Νευρολόγων να αντιτάξουν οι πρώτοι το δικό τους οπλοστάσιο, αυτό των ερωτήσεων: γιατρέ, γιατί προτείνετε να κάνω Avonex?  Τί αποδείξεις έχετε για το ότι η σκλήρυνση είναι αυτοάνοση;  Γιατί το Avonex κλπ. βοηθάνε μόνο 30%;  Είναι αθώο να κάνω συνέχεια κορτιζόνη (ευφάνταστο σχήμα αυτό), ακόμη και προληπτικά;

Παρασκευή 5 Αυγούστου 2011

Μπορεί κάθε Ακτινολόγος να διαγνώσει το CCSVI?

Αφορμή της επιστροφής μας σε παλαιότερη εργασία του Ζαμπόνι με θέμα το πόσο εύκολα μπορεί κανείς να αναπαράγει την τεχνική του υπερήχου για το CCSVI είναι η συζήτηση που γίνεται τώρα για την απόσυρση του κριτηρίου 2 - παλινδρόμηση στις εν τω βάθει φλέβες του εγκεφάλου - από τα διαγνωστικά κριτήρια.  Ο λόγος που πιθανόν το κριτήριο 2 θα αποσυρθεί είναι ότι εξαρτάται 100% από την χρήση του μηχανήματος MyLab Vinco, πατέντα Ζαμπόνι.  Η απόσυρσή του αφαιρεί, συμβολικά τουλάχιστον, τις υπόνοιες περί οικονομικής ωφέλειας από την αναγκαστική χρήση αυτού του μηχανήματος.


Και μένουν τα υπόλοιπα τέσσερα κριτήρια: παλινδρόμηση στις έσω σφαγίτιδες και/ή τις σπονδυλικές φλέβες, ανίχνευση στένωσης στις έσω σφαγίτιδες, απουσία ροής στις σφαγίτιδες και/ή τις σπονδυλικές φλέβες, και τιμή της cross-sectional area.  Μπορεί αυτά τα κριτήρια να τα επιβεβαιώσει οποιοσδήποτε Ακτινολόγος;  Να θυμήσουμε ότι χρειάζονται τουλάχιστο 2 κριτήρια για τη διάγνωση CCSVI.


Σε σχετική εργασία του 2010 ο Zamboni είχε δείξει πως μπορεί, μόνο εφόσον έχει λάβει σχετική ειδίκευση.  Η παρουσίαση του υπερήχου ως διαγνωστικού εργαλείου στην MS γίνεται, συνήθως παρουσία Ζαμπόνι, σε σχετικά συνέδρια CCSVI, ενώ η μη εξοικείωση με την τεχνική εξηγεί σε μεγάλο ποσοστό την αδυναμία εύρεσης του CCSVI από ανεξάρτητους ερευνητές.


The reproducibility of color doppler in CCSVI associated with MS

36 υποκείμενα χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: 12 υγιείς, 12 ασθενείς με σκλήρυνση και 12 ασθενείς άλλων νευρολογικών νόσων.  Αξιολογήθηκε τόσο η δυνατότητα διάγνωσης του CCSVI μεταξύ ειδικευμένων και ανειδίκευτων Ακτινολόγων, όσο και μεταξύ των ειδικευμένων μόνο.  Επιπλέον ελέγχθηκε αν ο ίδιος ειδικευμένος Ακτινολόγος βρίσκει το ίδιο αποτέλεσμα με διαφορά ενός μήνα από την πρώτη εξέταση.


Σε πρώτη φάση, η εξέταση έλαβε χώρα από έναν ειδικευμένο και έναν ανειδίκευτο Ακτινολόγο.  Και οι δύο έπρεπε να εξετάσουν τους 36 ανθρώπους, χωρίς να γνωρίζουν ποιός είναι υγιής ή ασθενής.  Έναν μήνα μετά, και αφού είχε λάβει σχετική ειδίκευση και ο ανειδίκευτος ιατρός, οι ίδιοι Ακτινολόγοι έπρεπε να εξετάσουν 5 τυχαία άτομα από κάθε ομάδα, τα οποία παρουσιάσθηκαν καμουφλαρισμένα, ώστε η μνήμη των γιατρών να μη λειτουργήσει υπέρ ή κατά καποιας διάγνωσης.  Η εξέταση έτσι συγκρίνει τόσο τη σχέση ειδικευμένου/ανειδίκευτου ιατρού, όσο και την αξιοπιστία του ίδιου ειδικευμένου ιατρού έναν μήνα μετά.


Όπως είναι αναμενόμενο, στην πρώτη φάση ο ειδικευμένος Ακτινολόγος έδωσε 36 σωστές απαντήσεις, ενώ ο ανειδίκευτος μόνο 17, σε σύνολο 36.  Έναν μήνα μετά, ο ειδικευμένος ήταν σχεδόν σύμφωνος με τα πρώτα του αποτελέσματα, με σωστές απαντήσεις 14 από τις 15, ενώ ο ανειδίκευτος, που είχε πλέον λάβει σχετική επιμόρφωση, έδωσε ικανοποιητικά αποτελέσματα σε σχέση με την πρώτη φορά, με σωστές απαντήσεις 13 από τις 15 αυτός.


Το συμπέρασμα ήταν πως η διάγνωση του CCSVI απαιτεί εξειδίκευση.


Δεν έχει αλλάξει κάτι σήμερα.  Τα κριτήρια Ζαμπόνι παραμένουν τα μόνα ασφαλή για τη διάγνωση CCSVI, που πρέπει, για την ασφάλεια των ασθενών, να γίνεται από έμπειρους ιατρούς, κατά προτίμηση από ιατρούς που έχουν λάβει σχετική επιμόρφωση σε συνέδριο ή στην Ιταλία.


Ωστόσο ο υπέρηχος θα είναι χρήσιμος μελλοντικά μόνο, ίσως, για τη διάγνωση του CCSVI και της MS, και όχι για τη διάγνωση των συγκεκριμένων φλεβικών ανωμαλιών, χρυσός κανόνας για τα οποία αναδεικνύεται η επεμβατική φλεβογραφία με χρήση IVUS.  Μετεπεμβατικά ο υπέρηχος παραμένει λιγότερο αξιόπιστος από την κλινική εικόνα του ασθενή, και αυτό γιατί η βαλβιδική ανεπάρκεια (έλλειψη βαλβίδων) που προκαλεί η αγγειοπλαστική στις σφαγίτιδες είναι ικανή να προκαλεί μικρή πλην ακίνδυνη παλινδρόμηση τόσο στην ίδια την σφαγίτιδα όσο και ενδοκρανιακά.  Ακόμη και μετεπεμβατικά, λοιπόν, η αξιολόγηση της ροής επαφίεται σε ειδικευμένους Ακτινολόγους, που μπορούν να εντοπίσουν πότε μία παλινδρόμηση γίνεται παθολογική.


Θα πούνε, βέβαια, οι Νευρολόγοι: τί βολικό για τον Ζαμπόνι να ανακάλυψε μία ασθένεια που μόνο αυτός μπορεί να διαγνώσει.  Έτσι φαίνεται να είναι, αν κρίνεις μόνο από τον υπέρηχο.  Μέχρι να βάλεις IVUS και να ξεχάσεις αυτά που πίστευες για τους εχθρούς της μυελίνης.

Τετάρτη 27 Ιουλίου 2011

Σίδηρος και νευροεκφυλισμός

Ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού, αίματος και εγκεφαλικών ιστών σε ασθενείς με σκλήρυνση δείχνει αφύσικα υψηλή συγκέντρωση σιδήρου, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνηθεί αν ο σίδηρος είναι εμπλεκόμενος στην παθολογία της σκλήρυνσης ή είναι απλά επιφαινόμενο (τυχαίο αποτέλεσμα).  Επίσης,



The exact underlying mechanism by which brain iron accumulates in MS is not fully understood.

Iron and neurodegeneration

Δε γνωρίζουμε τον ακριβή τρόπο με τον οποίο ο σίδηρος συσσωρεύεται στον εγκέφαλο.

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τον μεταβολισμό των νευρώνων, την παραγωγή ενέργειας στα μιτιχόνδρια και τη μυελίνωση, αλλά η υπερσυγκέντρωση σιδήρου έχει οξειδωτικές ικανότητες.  Και ενώ η υπόθεση του CCSVI μπορεί να εξηγήσει την προέλευση του σιδήρου, μέσω της διαρροής ερυθρών κυττάρων του αίματος, οι ιστοπαθολογικές αναλύσεις δεν δίνουν ακόμη σαφείς ενδείξεις υπέρ ή κατά αυτής της υπόθεσης:




Further interest on iron deposition in MS has been generated by the idea of chronic cerebrospinal venous insufficiency (CCSVI) [38] that might be associated with the accumulation of iron in the brain due to a reduction in venous outflow [39, 40]. Following this hypothesis, CCSVI is postulated to be implicated in the etiology of MS. The underlying mechanism is believed to originate from increased iron accumulation in patients due to a reduced venous blood flow caused by constrictions of cerebral veins. This then leads to extravasation of erythrocytes with subsequent iron deposition [41], subsequently triggering inflammation-dependent tissue damage [42]. However, the existence of CCSVI as well as its etiologic role in MS are currently controversially debated [43], and there is an increasing amount of papers published now that challenge this hypothesis [44–47]. Furthermore, histopathologic studies do not provide clear evidence for extravasation of erythrocytes into lesions caused by increased intraluminal venous pressure.



Ωστόσο η μέτρηση σιδήρου είναι μακράν πιο αξιόπιστος δείκτης αναπηρίας από τη μέτρηση εστιών.  Όσο περισσότερος ο σίδηρος, τόσο μεγαλύτερη η αναπηρία και η εγκεφαλική ατροφία:



In recently performed studies on quantitative brain iron levels in MS, based on R2* relaxometry at 3 Tesla, increased iron levels have been found in patients with advancing MS compared to clinically isolated syndrome [20]. Using this validated quantitative technique, higher R2* levels in basal ganglia structures reflecting higher iron content were correlated with gray matter atrophy and also with T2-lesion volume [20]. These findings are supported by earlier studies where MRI T2 hypointensities suggestive of increased brain iron, preferentially located in deep gray matter areas, were linked to physical disability and gray mater atrophy in MS [8–10, 12, 34]. Further support comes from a followup study showing that MRI T2 shortenings in deep gray matter areas at baseline are predictive of the evolution of brain atrophy [16].

Ορμώμενοι από αυτές τις διαπιστώσεις, οι συγγραφείς προτείνουν θεραπευτικά ακόμη και την χίληση (chelation), δηλαδή την απομάκρυνση βαρέων μετάλλων, όπως ο σίδηρος, από τον οργανισμό.


Καλό κάνει να γνωρίζουμε, για παράδειγμα, πως το πράσινο τσάι δρα ως iron chelator, έχει δηλαδή την ικανότητα να απομακρύνει τον σίδηρο και να μειώνει τις οξειδωτικές του δυνατότητες.


Iron chelating and free-radical scavenging activities of microwave-processed green tea in iron overload


Σάββατο 16 Ιουλίου 2011

CCSVI: μύθος ή αλήθεια;

Οι Νευρολόγοι πρέπει να αποφασίσουν: αν το CCSVI υπάρχει και είναι άλλη μία παθολογία στην MS, γιατί δεν διερεύνησαν κάτι σχετικό τόσα χρόνια οι θεράποντες της MS που γνώριζαν και για την περιφλεβική εκδήλωση εστιών και εναπόθεση σιδήρου, και τις φλεβικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο, αλλά κυρίως γνώριζαν τη μειωμένη ταχύτητα ροής του αίματος στο κεφάλι;  Αν το CCSVI δεν υπάρχει, πρέπει να το αποδείξουν.  Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να είναι συνεπείς στις θέσεις τους.


Αντίθετα, διακρίνω μία ασυνέπεια.  Δύο πρόσφατες εργασίες, νευρολογικής προέλευσης ακολουθούν αντίθετες ατραπούς: η μία, της 11ης Ιουλίου 2011, αρνείται πως υπάρχει καν CCSVI, ενώ η δεύτερη, με ημερομηνία δημοσίευσης την 14η Ιουλίου 2011, παραδέχεται πως οι αγγειακές παθολογίες είναι άξιες διερεύνησης.


CCSVI and MS

Vascular pathology in MS: mind boosting or myth busting?

Θα ασχοληθούμε με τη δεύτερη, που είναι προσβάσιμη ολόκληρη.  Γερμανική σχολή Νευρολογίας υποστηρίζει ότι




the relation of venous changes to the pathophysiology of MS may not be as simple as initially described and it certainly seems awkward to think of the complex disease MS solely as result of a simple venous outflow obstruction. Yet, the investigation of new vascular concepts as one variable in the pathophysiology of the autoimmune attack seems very worthwhile and may add to a better understanding of this devastating disorder.



Η φλεβική ανεπάρκεια αξίζει να διαρευνηθεί, αλλά: δε μπορεί να είναι τόσο απλό, πως από ένα ζευγάρι στενώσεις εξωκρανιακές καταλήγεις να έχεις MS, και επιπλέον αν υπάρχει φλεβική παθολογία, αυτή υπάρχει ταυτόχρονα με την αυτοάνοση επίθεση.


Δέχονται, όπως φαίνεται, a priori ότι υπάρχει αυτοάνοση επίθεση, και σε αυτήν θέλουν κάπως να κολλήσουν τη φλεβική ανεπάρκεια.  Φοβάμαι όμως ότι οι δύο θεωρίες, αυτοάνοση και φλεβική, είναι αμοιβαία αποκλειόμενες, και επειδή αμφιβάλλω πως οι ιατροί Νευρολόγοι δεν έχουν τις γνώσεις για να κατανοήσουν ότι μπορεί να συμβαίνει μόνο το ένα, χωρίς να χρειάζεται το άλλο, εικάζω πως αυτή τους η στάση σήμερα προετοιμάζει την παραδοχή του μέλλοντος: ναι, είναι φλεβική ανεπάρκεια, αλλά το παραδεχόμαστε όσο πιο ανώδυνα γίνεται.  Αφήνω όμως τις εικασίες και επιστρέφω στα συμπεράσματά τους.


Οι συγγραφείς παρουσιάζουν τα ευρήματα του Ζαμπόνι αλλά και τα αποτελέσματα άλλων ερευνών που έγιναν για να επαληθεύσουν το 100% συσχέτισης του CCSVI με την MS, τα οποία κάποτε όμως άγγιξαν και το απογοητευτικό 0%.  Δε σχολιάζουν τα διαφορετικά αυτά νούμερα περισσότερο από οποιoνδήποτε άλλο ερευνητή κατέληξε πως η ανίχνευση του CCSVI εξαρτάται πολύ από τον χειριστή του υπερήχου, και γι' αυτό πρέπει να βρεθεί μία άλλη standardized μέθοδος ανίχνευσής του.


Ωστόσο, χάρη στη γνώση του CCSVI επανήλθαν προς αξιολόγηση ευρήματα που μάλλον θεωρούνταν επιφαινόμενα της νόσου, και όχι εμπλεκόμενα με την παθολογία της.  Το ερώτημά μου είναι: γιατί οι φίλοι Νευρολόγοι μόνο τώρα ασχολούνται με αυτά σα να πρόκειται για ουσιαστικά ζητήματα, και όχι τόσα χρόνια που είχαν μπροστά τους μία ανίατη "devastating disorder", όπως οι ίδιοι χαρακτηρίζουν την MS?  Δε χρειαζόταν η ειδική γνώση του CCSVI για να μιλήσει κανείς για τον σίδηρο.




iron metabolism is controlled by a large number of enzymes and proteins. A malfunction in this sensitive system may result in an excess of free ionic Fe2+ which is potentially detrimental to the surrounding environment and finally may lead to the generation of harmful free radicals [29]. In the past, the functional role of iron for myelination and demyelination has been investigated in different animal models. Importantly, iron mediated oxidative stress is likely involved in the pathogenesis of demyelination [30], and venous haemorrhage with iron deposition has been reported in several demyelinating diseases other than MS as for example Hurst acute haemorrhagic leukencephalitis



Σίδηρος, ελεύθερες ρίζες, οξείδωση, απομυελίνωση: δε χρειαζόταν ο Ζαμπόνι για να μελετηθούν όλα αυτά που ήταν ήδη γνωστά.  30 χρόνια πίσω γνωρίζαμε ότι:




In first studies on specimen from MS patients in 1982, Craelius and colleagues found iron deposits close to demyelinating plaques in five of five MS cases, but not in any controls [33].  In contrast, a subsequent post-mortem study investigating 13 MS patients could not confirm  this observation [34]. Adams and colleagues analysed brain tissue of 70 MS patients and observed that veins localised in MS plaques were more extensively damaged than expected [27]. These alterations were seen as deposits of fibrin and fibrinoid in the vessel wall, frequent hemorrhages or residual hemosiderin as evidence of past haemorrhage as well as occlusion of plaque veins due to thrombosis, which correlated with iron deposition in only 21 patients.



Ακόμη κι αν δε μπόρεσε να την επαληθεύσει η δεύτερη έρευνα, η πρώτη του Craelius είχε βρει εναπόθεση σιδήρου πολύ κοντά στις απομυελινωτικές εστίες σε ασθενείς με MS, αλλά σε κανέναν υγιή, το 1982.


Επιπλέον: το hypoperfusion, το οποίο ο Ζαμπόνι βρήκε θετικά συσχετισμένο με το CCSVI, ήταν γνωστό από το 1990, οπότε και διατυπώθηκε η υπόθεση πως η αργή κυκλοφορία αίματος στον εγκέφαλο δύναται να διευκολύνει την έξοδο του ανοσοποιητικού:




In the late 1990s, the hypothesis arose that leukocyte trafficking into the parenchyma may be initiated through a reduction of blood flow [46]. Indeed, PWI analyses detected a significantly decreased cerebral blood flow of roughly 50 % and a more than twofold prolonged mean transit time throughout the NAWM in RRMS patients [47]. Moreover, CBF and CBV were also reduced in patients with primary progressive MS [48]. The same phenomenon was observed in the grey matter of MS patients which might be caused by the same mechanism underlying the reduced CBF in the NAWM [49]. Recently, these observations were confirmed by an independent group [50].



Συλλήβδην, όμως, αυτά τα δύο φαινόμενα, εναπόθεση σιδήρου και υποαιμάτωση, πέρασαν στη βιβλιογραφία θεωρούμενα επιφαινόμενα της νόσου.  Εντύπωση μας κάνει γιατί δε διερευνήθηκαν, εφόσον τόσο ο σίδηρος, ως βαρύ μέταλλο, όσο και η υποαιμάτωση μόνο αδιάφορα δεν κρίνονται τώρα.


Από εδώ και πέρα οι συγγραφείς διακριτικά μεταφέρουν το ενδιαφέρον στη σύνδεση αγγειακού και νευρικού συστήματος σε μοριακό επίπεδο.  Έχει πρόσφατα γραφτεί και εδώ πως εντοπίστηκε ένα μόριο που συνδέει τα δύο συστήματα: ο «παράγοντας αγγειακής ενδοθηλιακής ανάπτυξης» – vascular endothelial growth factor (VEGF) -  μπορεί να έλκει, σε χημικό επίπεδο, νευράξονες (άξονες είναι οι προεκτάσεις των νευρώνων, που λειτουργούν ως πινακίδες κατεύθυνσης στο νευρικό σύστημα).   Η έκφραση αυτού του μορίου ευνοείται σε συνθήκες υποξίας, και αυτό το μόριο, με τη σειρά του, έλκει τα Τ κύτταρα και τα μακροφάγα, αναφέρουν οι συγγραφείς.  Με τη σειρά τους τα μακροφάγα και η νέα απομυελινωτική εστία ενθαρρύνει την περαιτέρω εκδήλωση του VEGF.  Δεν είμαι ειδική, αλλά νομίζω ότι ο συλλογισμός είναι λίγο κυκλικός: τί προκαλεί την αρχική διαταραχή και παρουσία του VEGF?  Η υποξία, λένε.  Τί προκαλεί την υποξία;  Η φλεγμονή και η απομυελίνωση.  Κάπως έτσι, κάνουν λόγο και για anti-VEGF θεραπείες.  Η συγκεκριμένη τοποθέτηση όμως αφορά μόνο τις φλεγμονές και υποτροπές, και τη ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού:




Not surprisingly, alterations in the VEGF/VEGFR system are observed in various inflammatory autoimmune diseases such as lupus erythematosus, inflammatory bowel disease, psoriasis, rheumatoid arthritis and MS (reviewed in [60]). In MS, VEGF serum levels are elevated during relapses [61] and its receptor VEGFR2 (KDR/Flk-1) is highly expressed in active MS lesions, paralleled by an increased number of microvessels [62]. Breakdown of the blood-brain barrier is a significant event in MS lesions and the capability of VEGF to downregulate claudin-5 and occludins, key components of tight junctions, promotes BBB breakdown in murine MOG-EAE [54]. Additional EAE studies confirm the presence of increased angiogenesis and proinflammatory VEGF signalling in autoimmune CNS inflammation [62-66]. Conversely, one study also reports the downregulation of VEGF in astroglia of Lewis rats suffering from EAE [67].  Anti-VEGF therapy has originally evolved as a treatment against solid tumor growth and bevacizumab, a human monoclonal antibody to VEGF has been approved for the treatment of various types of cancer, as well as angiogenic ocular diseases [68]. The proinflammatory properties of VEGF render it a potential therapeutic target in autoimmune disease. Although human clinical studies on autoimmune diseases have not yet been reported, antagonizing VEGF signalling was effective in animal models of psoriasis [69,70], rheumatoid arthritis and [71] MS [64].



Συμμεριζόμενοι τη θεωρία του CCSVI, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε πως η διαταραχή ροής στις φλέβες, και η συνεπαγόμενη υποξία, προκαλούν την έκφραση του μορίου VEGF, το οποίο ακολούθως δίνει "χημικό" σήμα διαταραχής στα Τ κύτταρα και τα μακροφάγα.  Μάλλον όμως οι συγγραφείς θέλουν να το δουν αλλιώς: η αυτοάνοση επίθεση εκκινεί αρχικά από την απορρύθμιση του VEGF - αυτό που λέγαμε τόσα χρόνια, με άλλα λόγια: τί προκαλεί τη ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού;


Η μέρα είναι ζεστή και καλύτερα να μην ανάψει και άλλο η ανάλυση της εργασίας.  Παραμένουμε κοντά στην αρχική εντύπωση: πώς γίνεται η δεύτερη νευρολογική μελέτη να συζητά όλα τα αγγειακά φαινόμενα της MS τώρα, διατηρώντας βέβαια ακέραιο το λεξιλόγιο της αυτοανοσίας, ενώ η πρώτη απλά αμφισβητεί το CCSVI εξ αρχής;  Υπάρχει αγγειακή παθολογία στην MS τελικά ή δεν υπάρχει;  Αυτό είναι κάτι που πρέπει να αποφασίσουν με συνέπεια οι Νευρολόγοι.


Ευχαριστώ την φίλη Aliki για την αποστολή των δύο εργασιών.  Άραγε υπάρχει άλλη ασθένεια, πλην της MS, στην οποία οι ασθενείς βοηθιούνται μεταξύ τους περισσότερο από όσο τους βοηθάει ο θεράπων ιατρός;