Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διάλογος με ιατρούς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διάλογος με ιατρούς. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 29 Μαρτίου 2013

CCSVI in Athens: part 2 - Dr. Tsamopoulos

Σας διαθέτω την ανταπόκριση του γιατρού σχετικά με τη ΧΕΝΦΑ.  Τον ευχαριστούμε για τον χρόνο του και για τον κόπο του.


Έπειτα από την πραγματοποίηση αξιοσημείωτου αριθμού ενδοαυλικών αντιμετωπίσεων ασθενών με ΧΕΝΦΑ από την ομάδα μας και με την ευκαιρία της πρόσφατης διαδικτυακής μας παρουσίας (www.ccsviathens.com), θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τα μέχρι σήμερα συμπεράσματά μας καθώς και το επιστημονικό μας έργο.


Στα πλαίσια των ερευνητικών μας δραστηριοτήτων, τον περασμένο Σεπτέμβριο παρουσιάσαμε στο συνέδριο του Εuropean Society of Minimally Invasive Neurological Therapy (ESMINT) στη Νίκαια της Γαλλίας, τη συνδυαστική προσέγγιση υδροστατικών και ανοσολογικών παραγόντων στα πλαίσια της συσχέτισης της ΧΕΝΦΑ με το λεμφαγγειακό σύστημα. Ένα μήνα αργότερα, σε συνέδριο που διοργανώθηκε από το ερευνητικό ίδρυμα Welcome Trust του Λονδίνου (έτος ιδρύσεως 1936), παρουσιάσαμε, στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη των Ηνωμένων Πολιτειών, το γενετικό συσχετισμό με την ενδοαυλική αντιμετώπιση, εργασία που προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. 




Όσον αφορά στο επιστημονικό μας έργο, τον τελευταίο ενάμιση χρόνο στην Ελλάδα, έχουμε πραγματοποιήσει 50 περιστατικά, ενώ στο Μιλάνο περισσότερα από 250 τα τελευταία τρία χρόνια. Οι επεμβάσεις μας ήταν επιτυχείς κατά 99% σε τεχνικό επίπεδο, η βελτίωση ορισμένων κλινικών συμπτωμάτων ήταν άμεση σε ποσοστό 80%, ενώ σε ένα ποσοστό 55-60 % τα αποτελέσματα διατηρήθηκαν ακόμη και μετά την πάροδο είκοσι μηνών. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν παρατηρήθηκε καμία περιεπεμβατική ή μετεπεμβατική επιπλοκή. 


Όπως είχαμε πρώτα ανακοινώσει μέσω της ιστοσελίδας σας, η εφαρμογή του ενδοαυλικού υπερήχου (IVUS) στους ασθενείς με ΧΕΝΦΑ, εδώ και ένα χρόνο πραγματοποιείται και στην Ελλάδα από την ομάδα μας. Η χρήση του, καθορίζεται σύμφωνα με τις ενδείξεις της διαγνωστικής ψηφιακής φλεβογραφίας. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να αναφέρω πως το διαγνωστικό αγγειογραφικό πρωτόκολλο, το οποίο εφαρμόζουμε από το πρώτο κιόλας περιστατικό, περιλαμβάνει ενδελεχή έλεγχο και αιμοδυναμικό συσχετισμό ευρημάτων, από τη λαγόνιο, ανιούσα οσφυϊκή και αριστερή νεφρική φλέβα έως τους σιγμοειδείς κόλπους του εγκεφάλου.


Η μέχρι σήμερα εφαρμογή του IVUS έχει συμβάλλει καθοριστικά στη λεπτομερή ανάλυση αγγειακών αλλοιώσεων ιδιαίτερα της αζύγου φλεβός, ορισμένες εκ των οποίων δεν ήταν δυνατόν να προσδιοριστούν και να αναλυθούν με άλλη μέθοδο, εξ αιτίας κυρίως της φυσιολογίας. Εξίσου σημαντική είναι η συμβολή του IVUS στην επιλογή και παραμετροποίηση της κατάλληλης κάθε φορά τεχνικής αντιμετώπισης των φλεβικών αυτών ανωμαλιών, με άριστα αποτελέσματα. Το πρωτόκολλο που ακολουθούμε κατά τη χρήση του συστήματος IVUS έχει καθοριστεί σε συνεργασία με τον Senior Τechnician για IVUS του μεγαλύτερου Θωρακοχειρουργικού Κέντρου στην Ευρώπη.


Σε απάντηση στο ιστολόγιό σας αναφορικά με τη σχέση κόστους επέμβασης και αριθμού αγγειοπλαστικών, θέλουμε να διαβεβαιώσουμε ότι, όπως είναι γνωστό, αποτελεί πάγια θέση μας να παρέχουμε το χαμηλότερο δυνατόν κόστος. Ενώ σε περίπτωση που στο απώτερο μέλλον χρειαστεί επανάληψη της ενδοαυλικής αντιμετώπισης, το κόστος θα είναι σαφώς πιο χαμηλό από το αρχικό.


Τέλος, σχετικά με ερώτησή σας για το διαγνωστικό επανέλεγχο, θα ήθελα να σας ενημερώσω πως σε κάθε περιστατικό θα γίνεται συνεκτίμηση από την ομάδα μας των υπερηχογραφικών ευρημάτων με την κλινική εικόνα του ασθενούς και θα αξιολογείται εάν κρίνεται σκόπιμη περαιτέρω διερεύνηση και με διαγνωστική φλεβογραφία.


Στο σημείο αυτό, επιτρέψτε μου να υπενθυμίσω ότι ο υπερηχογραφικός έλεγχος, που βασίζεται πάντα στο πιο πρόσφατο διεθνές πρωτόκολλο, πραγματοποιείται από τον κύριο Νικόλαο Λιάση και να τονίσω ότι είναι ο ιατρός με τη μεγαλύτερη εμπειρία στη διάγνωση της ΧΕΝΦΑ, καθώς και τις περισσότερες ιατρικές διαπιστεύσεις διεθνώς, ενώ είναι και ένας εκ των ιδρυτών του ISNVD (International Society for Neurovascular Disease). 


Με εκτίμηση,


Ν.Γ.Τσαμόπουλος


Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών


Δ/ντης Τμήματος Επεμβατικής Νευροακτινολογίας


Νοσοκομείου Mediterraneo


www.ccsviathens.com



Τετάρτη 25 Ιουλίου 2012

Τα τρία μαγικά S

Χάρηκα που είδα ότι οι Schelling, Scholbach και Sclafani ξεκίνησαν μία πάρα πολύ ωραία κουβέντα, μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, για τη σημασία του Nutcracker στη σκλήρυνση και τη συνεισφορά του στην προοδευτική εξέλιξη της νόσου.  Χτες ο Prof. Scholbach με ενημέρωσε πως έστειλε μήνυμα επί τούτου και στον Zamboni, και σήμερα ο Dr. Sclafani μου κοινοποίησε τη δική του απάντηση στους προαναφερθέντες.  Από το μήνυμα του τελευταίου, αξίζει να σας μεταφέρω σε μετάφραση την εργασία που επισυνάπτει προς τον Scholbach, σχετικά με τα στεντ, τις φλέβες που διαφεύγουν της διάγνωσης στη φλεβογραφία και τη συμφόρηση της σπονδυλικής στήλης.


"Σας παρουσιάζω μία περίπτωση μακρόχρονης (πέραν της τριετίας) λειτουργικότητας του στεντ σε ασθενή.  Αν και η περίπτωσή της είναι ενδιαφέρουσα κυρίως για το στεντ, προκύπτουν και άλλα σημαντικά ζητήματα στην ίδια ασθενή.


Η ασθενής για την οποία μιλώ είναι 37 χρονών, διαγνωσμένη με την υποτροπιάζουσα μορφή της σκλήρυνσης από το 2004.  Παραμένει στην υποτροπιάζουσα μορφή, καθώς είχε τρεις επιδεινώσεις μέσα στη διετία.


Η μεγαλύτερή της αναπηρία ήταν η αδυναμία του δεξιού ποδιού, η οποία συνοδευόταν από σπαστικότητα, τέτοια που το γόνατο παρέμενε σχεδόν άκαμπτο.  Η αδυναμία ήταν εντονότερη στο πάνω μέρος του ποδιού: τα αντανακλαστικά των γοφών και των γονάτων ήταν αδύναμα και στα δύο πόδια, αλλά πολύ πιο αδύναμα στο δεξί πόδι.  Ελλείματα στην αίσθηση αφορούσαν τα μουδιάσματα των πελμάτων και του δεξιού χεριού.  Είχε επιπλέον κόπωση και δυσανεξία στη ζέστη, καθώς και επιτακτική ούρηση.


Είχε κάνει ήδη δύο αγγειοπλαστικές πριν τη συναντήσω.


Η πρώτη αγγειοπλαστική ήταν το καλοκαίρι του 2009: στενώσεις στην περιοχή J3 σε αμφότερες τις σφαγίτιδες, που αντιμετωπίστηκαν με στεντ.  Υπήρχε σημαντικός πόνος για τρεις μήνες μετά τα στεντ, όμως δεν υπήρξαν επιπλοκές, όπως βλάβη κάποιου νεύρου.  Δεν υπήρξε ούτε θρόμβωση.  Η ασθενής είχε σημειώσει τότε δραματικές βελτιώσεις στη σπαστικότητα και την επιτακτική ούρηση.  Αφότου συνέλαβε όμως το πρώτο της παιδί, χάθηκε κάθε βελτίωση.


Έκανε δεύτερη φλεβογραφία με IVUS το 2011.  Τότε, έκανε αγγειοπλαστική ξανά και στις δύο σφαγίτιδες, και μία επιπλέον αγγειοπλαστική στην άζυγο.  Η όλη επέμβαση δεν κράτησε περισσότερο από 30 λεπτά.  Και αυτή η επέμβαση της έφερε οφέλη στη σπαστικότητα και την επιτακτική ούρηση, τα οποία όμως χάθηκαν όταν απέκτησε το δεύτερό της παιδί.


Ο υπέρηχος διέγνωσε και πάλι CCSVI: είχε τρία θετικά κριτήρια, δηλαδή παλινδρόμηση στη σφαγίτιδα σε οριζόντια και κάθετη θέση, παλινδρόμηση στις εν τω βάθει φλέβες του εγκεφάλου και μία τουλάχιστο ενδοαυλιακή ανωμαλία (septum) στη δεξιά σφαγίτιδα, καθώς και ακίνητες βαλβίδες και στις δύο σφαγίτιδες.


Όταν την ανέλαβα μετά και τη δεύτερή της επέμβαση, ξεκίνησα πρώτα να δω σε τί κατάσταση ήταν τα στεντ στις σφαγίτιδες.


Στη δεξιά σφαγίτιδα, είχε προκύψει στένωση εσωτερικά του στεντ (in-stent stenosis), με μείωση της διατομής του αγγείου.  Ο IVUS έδειξε πως υπήρχαν ακίνητες και ελάχιστα ενεργές, σφιχτές βαλβίδες στη βάση της σφαγίτιδας, καθώς και μία περιοχή που περιείχε υγρό δεξιά μέσα στη σφαγίτιδα.  Το τελευταίο αποδείχθηκε πως ήταν septum.  Έγινε αγγειοπλαστική, και ενώ οι βαλίδες άνοιξαν, το septum έμεινε ανεπηρέαστο.  Επανέλαβα την αγγειοπλαστική, και ενώ η ροή ομαλοποιήθηκε κάπως, η ανώμαλη δομή, σαν όγκος μέσα στη φλέβα, παρέμενε εκεί.


Προχώρησα στην αριστερή σφαγίτιδα.  Και εκεί η περιοχή εσωτερικά του στεντ είχε στενώσει.  Έκανα αγγειοπλαστική σε εκείνο το σημείο, βελτιώθηκε η ροή, αλλά δεν εξαλείφθηκε η στένωση τελείως.  Υπέθεσα πως υπάρχει και συμπίεση από οστό εξωτερικά.  Στο κατώτερο μέρος της σφαγίτιδας ελέγχθησαν οι βαλβίδες.  Η διάμετρος της αριστερής σφαγίτιδας ήταν πολύ μεγαλύτερη από το άνοιγμα στην περιοχή των βαλβίδων.  Η αγγειοπλαστική των βαλβίδων επιβεβαίωσε τη στένωση.


Η άζυγος ήταν εξίσου προβληματική.  Το σκιαγραφικό δεν έρεε προς την άνω κοίλη φλέβα, αλλά παλινδρομούσε προς τις κοιλιακές φλέβες.  Δεύτερη απεικόνιση: υπάρχει παλινδρόμηση στη συμβολή αζύγου και ημιαζύγου.  Τρίτη απεικόνιση: παλινδρόμηση στο σπονδυλικό πλέγμα και την κάτω κοίλη φλέβα.


Διάγνωση: σοβαρό πρόβλημα απορροής της αζύγου.  Ο IVUS βρίσκει μία ακίνητη βαλβίδα στο τόξο της αζύγου, που θεραπεύτηκε με αγγειοπλαστική.  Το αποτέλεσμα ήταν γρήγορη ροή, χωρίς παλινδρόμηση.


Η ασθενής είχε επίσης υποπλασία της ανιούσας οσφυικής φλέβας.


Η ασθενής είχε και συμπίεση της αριστερής νεφρικής φλέβας (Nutcracker), με παλινδρόμηση αίματος στη φλέβα της ωοθήκης και την ανιούσα οσφυική.  Η εγκεφαλονωτιαία απορροή του αίματος επιδεινώνεται όταν υπάρχει Nutcracker, γιατί επιπλέον 550 ml αίματος (του νεφρού) ζητούν εναλλακτικές οδούς απομάκρυνσης.


Η ροή της αριστερής νεφρικής φλέβας, 550 ml το λεπτό, είναι μεγαλύτερη και από τη ροή της αζύγου και της ανιούσας οσφυικής φλέβας ταυτόχρονα.  Στην ασθενή αυτή, που είχε στενώσεις και στην άζυγο, και στην οσφυική, καταλαβαίνει κανείς πως η συνεισφορά της αριστερής νεφρικής φλέβας είναι δραματική.


Η στένωση της νεφρικής θεραπεύτηκε με στεντ.  Η αγγειοπλαστική με μπαλόνι είναι αναποτελεσματική, λόγω εξωτερικής συμπίεσης.


Σε αντίθεση με τις σφαγίτιδες φλέβες, στις οποίες βάζουμε στεντ με μεγάλη απροθυμία, το στεντ στη νεφρική φλέβα είναι η μόνη ενδεδειγμένη μέθοδος αποκατάστασης της ροής.


Τί έμαθα μετά από αυτό το περιστατικό:




  1. τα στεντ μπορούν να παραμείνουν λειτουργικά για χρόνια, χωρίς να μετακινηθούν από τη θέση τους.  Πιθανόν όμως να συμπιεστούν ή προκαλέσουν μικρή στένωση εσωτερικά τους.

  2. η αντιμετώπιση του in-stent stenosis είναι σχετικά απλή (εδώ έγινε με αγγειοπλαστική)

  3. χρειάστηκαν δύο φλεβογραφίες και δύο IVUS μέχρι να βρεθεί η ανωμαλία της αζύγου

  4. το σύνδρομο Nutcracker δεν αναγνωρίστηκε από κανέναν από τους προηγούμενους δύο γιατρούς

  5. τα septum είναι πολύ δύσκολα στη θεραπεία.  Το μόνο που κάνει η αγγειοπλαστική είναι να τα σπρώχνει προς το τοίχωμα της φλέβας

  6. ενώ τα στεντ χρησιμοποιούνται με απροθυμία στις έσω σφαγίτιδες φλέβες, η χρήση στεντ στη νεφρική φλέβα είναι υποχρεωτική σε αυτή την περίπτωση"


Και εδώ τελειώνει το κείμενο του Sclafani.

Δείτε τί ζητήματα προέκυψαν από την ασθενή του Sclafani σήμερα: έκανε δύο αγγειοπλαστικές, αλλά διόρθωσε μόνο προβλήματα στις σφαγίτιδες, και αυτά όχι ολοκληρωμένα.  Στν τρίτη αγγειοπλαστική, διορθώθηκαν, εκτός από τα παλιά στεντ, οι βαλβίδες των σφαγίτιδων, η άζυγος, που είχε διαφύγει τελείως της διάγνωσης, εντοπίστηκε υποπλασία σε οσφυική φλέβα και θεραπεύτηκε και η νεφρική φλέβα.


Σκεφτείτε αυτό το περιστατικό, που μας εξηγεί πολύ καλά γιατί κάποιος μπορεί να συνεχίζει να επιδεινώνεται μετά την αγγειοπλαστική: το πρώτο που πρέπει να αποκλείσουμε είναι αυτός ο ασθενής να έχει μείνει υποδιαγνωσμένος ή να επαναστένωσε γρήγορα.


Ο Schelling είναι ο καλύτερος νευρολόγος που είχα ποτέ: χωρίς να πάρει δεκάρα, διαβάζει μαγνητικές και φλεβογραφίες ασθενών και κάνει διαγνώσεις.  Αν ζαλίζεσαι, αυτός κοιτάει καλύτερα τη φλεβογραφία για να βγάλει άκρη, και δε μετράει απλά εστίες, λέγοντας "έλα μωρέ, η ζάλη σου μπορεί να είναι άσχετη από τη σκλήρυνση.  150 ευρώ".  Ο Sclafani είναι ο δεύτερος καλύτερος νευρολόγος μου.  Του λες τί σου είπε ο Schelling, και αυτός πάει να το βρει να το διορθώσει.  Εντάξει, όχι δωρεάν αυτός, αλλά αλίμονο αν σκεφτόμουν το αντίτιμο της πραγματικής βοήθειας που μου δίνει.  Οι δυο τους με έχουν σχεδόν πείσει για το στεντ στη νεφρική φλέβα.  Λέω να το βάλω.  Ταυτόχρονα, θα χαρώ να δω πώς θα βοηθήσει η ασπιρίνη και η θεωρία του Scholbach ασθενείς που θέλουν να κερδίσουν χρόνο στη σκλήρυνση, ή ασθενείς που έχουν μόνο Nutcracker και όχι CCSVI/MS.


Και τώρα λέω να πάω για μία βουτιά στα βαθιά.

Παρασκευή 13 Ιουλίου 2012

Multiple Stenoses

Με χαρά σας παρουσιάζω την ασθένεια, όπως θα έπρεπε να λέγεται.

Ο Dr. Scholbach όπως υποσχέθηκε τηλεφώνησε και άφησε κάποια από τα καλύτερα νέα που θα μπορούσαμε να ακούσουμε, όταν έχεις από τη μία μεριά τον Baracchini να φωνάζει "επιτέλους, σταματήστε τις επεμβάσεις" και από την άλλη τον κάθε νευρολόγο να σε κοιτάει με οίκτο που τόλμησες να συνδέσεις τις ημικρανίες σου άμεσα με τη σκλήρυνση, και μετά τη σκλήρυνση άμεσα με το CCSVI - ("το καημένο το κορίτσι, αν έπαιρνε avonex θα ήταν καλύτερα...Ας προσπαθήσω να πείσω τους γονείς της ή τον άντρα της").


Ευτυχώς, αγαπητοί αναγνώστες, δεν είμαστε τρελοί, και μας το λέει ένας γιατρός που ούτε νευρολόγος ούτε επεμβατικός είναι - νομίζω πως είναι παιδοακτινολόγος.


Η γερμανική υπακοή στη λογική, όπως κατάλαβα από τον λόγο του, αλλά και το καθήκον πως "πρέπει πρώτα από όλα να προστατεύω τον ασθενή" συνθέτουν το προφίλ του γιατρού, που ξόδεψε μισή ώρα σε τηλεφωνική συνομιλία - και είμαι σίγουρη πως θα μπορούσε να μιλάει πολύ περισσότερο, γιατί μιλούσε με πολύ ζήλο γι αυτό.


Έχω μπροστά μου ένα κατεβατό σημειώσεις.  Μιλούσαμε, και έγραφα ταυτόχρονα.  Θα με συγχωρέσετε για την πρόχειρη μεταφορά τους εδώ, και ελπίζω να με κατανοήσει και ο ίδιος.


Αφού μου περιέγραψε, εν ολίγοις, πώς, σαν ένας μικρός Zamboni, έφτασε και αυτός στο συμπέρασμα πως για πολλά από τα προβλήματα/πόνους των midline organs (όργανα όπως η μήτρα, που κανονικά δε δέχονται ποτέ υπερβολικές ποσότητες αίματος, πλην της εγκυμοσύνης, συνεπώς οι φλέβες της επιβαρύνονται ως παράπλευρες της αριστερής νεφρικής στένωσης) ευθύνεται η στένωση της αριστερής νεφρικής φλέβας, απάντησε πως, ευτυχώς, η λήψη καθημερινής ασπιρίνης 200 mg αντικαθιστά την τοποθέτηση στεντ.  Δε χρειάζεται να βάλει στεντ κανείς, αν παίρνει ασπιρίνη, επιμένει σε αυτό.  Μάλιστα, δε χρειάζεται να παίρνεις για πάντα ασπιρίνη.  Η λήψη της, για έναν χρόνο, σε καθιστά ασυμπτωματικό για πολλούς μήνες ή και χρόνια.  Αν τα συμπτώματα επιστρέψουν, αντιμετωπίζονται πάλι με ασπιρίνη.  Οπότε τη συνιστά ανεπιφύλακτα.


Τί καταφέρνει η ασπιρίνη; Μειώνει το ιξώδες του αίματος, και συνεπώς μειώνει την πίεση στα παράπλευρα που υπάρχουν, καθιστώντας τα επαρκή και λειτουργικά.  Παράπλευρα όπως η άζυγος, η ανιούσα οσφυική φλέβα και άλλες διαστέλλονται φυσικά με τη λήψη ασπιρίνης και χωρίς να φλεγμαίνουν.  Δώστε έμφαση στην τελευταία πρόταση, γιατί εξηγεί πιθανόν γιατί το CCSVI επιδεινώνεται στον χρόνο και τα παράπλευρά μας δεν αρκούν.  Ξεκινάς με μία μεγάλη καλή άζυγο, για παράδειγμα, που έχει αναλάβει να λειτουργεί ως παράπλευρη της νεφρικής.  Η άζυγος, αν δεν παίρνεις ασπιρίνη, διαστέλλεται για να αναλάβει την παραπανίσια ροή, με συνέπεια το τοίχωμά της να φλεγμαίνει, με συνέπεια να δημιουργείται πρήξιμο και οίδημα εσωτερικά στα τοιχώματα, με συνέπεια να μειώνεται η διατομή της φλέβας στον χρόνο.  Συμπληρώνω εγώ: να γιατί οι δευτεροπαθώς πάσχοντες έχουν χειρότερο CCSVI, να γιατί ο υπέρηχος δε βρίσκει εύκολα το CCSVI σε ασθενείς με μεμονωμένο επεισόδιο, να γιατί το CCSVI και η "σκλήρυνση" επιδεινώνονται στον χρόνο, να γιατί, ίσως, οι φλέβες μας επαναστενώνουν εύκολα (λόγω κακής ποιότητας τοιχωμάτων), να γιατί έχει νόημα να λύσεις το CCSVI όσο νωρίτερα γίνεται.


Στο παράδειγμα του Dr. Scholbach, ωστόσο, η λήψη της ασπιρίνης αρκεί, γιατί αποτρέπει τη δημιουργία όλων αυτών των φαινομένων.


"Το πιστεύετε" τον ρωτάω, "ότι μου έφυγαν οι ημικρανίες και οι πονοκέφαλοι μετά την αγγειοπλαστική, σταμάτησε η επιδείνωση και οι υποτροπές, κι ας μην είχα λύσει εξ ολοκληρου το CCSVI, απλά και μόνο επειδή επαιρνα ασπιρίνη";


"Το πιστέυω, δε γίνεται αλλιώς" μου λέει.  "Είναι απογοητευτικό να αποδίδουμε τους πονοκεφάλους ή τις ημικρανίες των ασθενών στο ψυχολογικό κομμάτι ή στο άγχος τους.  Όχι, έφταιγε η κακή ροή".


Τί ανακούφιση για τις μπούρδες που έχω ακούσει στη ζωή μου, και που τις πλήρωσα και 150 ευρώ την επίσκεψη!


Ο γιατρός είπε πολλά συναρπαστικά στο τηλέφωνο: πως το ίδιο το νεφρό, σε πείραμα με ποντίκια που τους έκλεισαν τη νεφρική φλέβα, εμφάνισε σημάδια fibrosis (ίνωση, σκληρά σημεία από την επιδιόρθωση, σκλήρυνση) - ό,τι ακριβώς συμβαίνει στη χρόνια φλεβική ανεπάρκεια των κάτω άκρων, ό,τι συμβαίνει στον εγκέφαλο στη σκλήρυνση.


Ο ίδιος έχει δει πολλά περιστατικά "ανεξήγητων παραλύσεων" σε ασθενείς, στους οποίους βρήκε στένωση της αριστερής νεφρικής φλέβας, ρίφλαξ αίματος προς την σπονδυλική στήλη, με φυσική συνέπεια την αύξηση της πίεσης εκεί και τη μετατόπιση του ΕΝΥ.  Όμως προσθέτει πως "δεν έχουν όλοι τα ίδια συμπτώματα, και αυτό νομίζω εξαρτάται από τον τύπο των παράπλευρων δικτύων που έχουν διαμορφωθεί εμβρυολογικά.  Σε κάποιους, αυτά τα παράπλευρα οδηγούν κατευθείαν στη σπονδυλική στήλη, με σοβαρές συνέπειες.  Σε άλλους, συμφορίζουν τα όργανα της περιοχής που εγώ καλώ midline: μήτρα, ουρήθρα, κόλπος, προστάτης, ωοθήκες κλπ."


"Έχω διαβάσει τις εργασίες του Zamboni, το CCSVI βγάζει νόημα και πείτε μου πώς μπορώ να σας βοηθήσω".


Πρέπει να του είπα πάνω από δέκα φορές "ευχαριστώ" για την αποκατάσταση της λογικής αλλά και την ανακούφιση που μου πρόσφεραν τα λόγια του.  Ειδικά όταν μου είπε και το εξής:


"Ξέρετε, οι ασθενείς μου με Nutcracker εμφανίζουν συνχά και ρινική συμφόρηση (λόγω φλεβικής συμφόρησης, και όχι λόγω αλλεργίας όπως νομίζουν οι γιατροί τους), διαταραχές ύπνου, ροχαλητό και άπνοια, και όλα αυτά επιδεινώνονται στην ξαπλωτή θέση, αλλά βελτιώνονται δύο-τρεις ώρες αφότου σηκωθούν από το κρεβάτι.  Το είχα προσέξει τόσο πολύ, που τους είχα προτείνει να κοιμούνται σε κρεβάτι με κλίση".  Εν ολίγοις, ο Dr. Scholbach μιλάει για την επίδραση του body posture στη φλεβική κυκλοφορία και την ωφέλεια του inclined bed therapy.


"Noμίζω πως οι γιατροί σας μπερδεύουν τα συμπτώματά σας με άλλα, και σας θεραπεύουν για λάθος αιτίες".


Στο σημείο αυτό του λέω: "ξέρετε, ο πιο κοινός αντίλογος των νευρολόγων είναι πως αυτά που έχουμε είναι ανατομικές παραλλαγές του φυσιολογικού.  Εσείς τί θα λέγατε;"


"Όχι, όχι.  Κατ αρχήν, για να δούμε τί είναι φυσιολογικό στις φλέβες, πρέπει να δούμε πάρα πολλούς υγιείς.  Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η λειτουργία, όχι η δομή.  Δηλαδή, αν έχεις στένωση αλλά είσαι καλά, αυτό δε σημαίνει πως αυτός που έχει πολλές στενώσεις, όπως εσείς οι ασθενείς, και δεν είναι καλά, δεν πρέπει να τις θεραπεύσει.  Τα εμπόδια στη ροή, σε όποια φλέβα και να είναι, αυξάνουν την πίεση και οδηγούν σε hypoperfusion το όργανο το οποίο πάσχει από φλεβική ανεπάρκεια.  Αυτό δεν είναι καθόλου καλό".


Η ώρα περνούσε και έφτασε μεσημέρι.  Οπότε είπα να του κάνω την εξής πρόταση, γιατί ο Dr. Scholbach έχει αναπτύξει ένα καινούριο λογισμικό για να μετράει με ακρίβεια το perfusion στο νεφρό, και εικάζει πως μπορεί να μας βοηθήσει να μετρήσουμε ακριβώς την ποσότητα αίματος που διέρχεται από τις φλέβες που μας ενδιαφέρουν.  Του ζήτησα να μιλήσει με τον Sclafani και τον Schelling (του έδωσα διευθύνσεις), και να γραφτεί στην ISNVD.  Του είπα πως μπορεί να παρουσιάσει εργασία του στο επόμενο συνέδριο της Πολωνίας, και να συντάξει ένα κείμενο, σα σύνοψη όσων μου είπε, που θα μπορούσαμε να το δημοσιεύσουμε εδώ ή σε άλλα επιστημονικά/ιατρικά sites για να αφυπνιστούν και άλλου γιατροί.


Φάνηκε πρόθυμος να ξαναμιλήσει μαζί μας και να έρθει αμέσως σε επικοινωνία με τους άλλους γιατρούς.  Και είπε πως μπορεί να ξανα-απαντήσει σε κάθε μας ερώτηση.  Του εξήγησα πως η πρακτική του CCSVI έχει μετακομίσει στην Αμερική, αν και η θεωρία ξεπήδησε στην Ευρώπη, και πως χρειαζόμαστε δυνατές φωνές στη δική μας ήπειρο, και δη στην αυτοανοσοκρατούμενη Γερμανία, να προστατεύσουν τους ασθενείς.


Και είπε πως θα ξεκινήσει όπως μπορεί - με ένα mail και αυτός.

Πέμπτη 5 Ιουλίου 2012

Από τον Dr. Sclafani για το CCSVI.

"Σας ευχαριστώ για την ευκαιρία να συζητήσω τη γνώμη μου για και τη λογική του να θεραπεύεις τη Χρόνια Εγκεφαλονωτιαία Φλεβική Ανεπάρκεια.


Η ΧΕΝΦΑ είναι μία ανωμαλία στη φλεβική απορροή του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης.  Ομοιάζει άλλες φλεβικές παθήσεις, και οδηγεί σε συμπτώματα που βλέπουμε και σε άλλες φλέβες, όταν στενώνουν.  Πιστεύω πως υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι συναντάται συχνά  σε ασθενείς με σκλήρυνση, αλλά έχει περιγραφεί και σε ασθενείς χωρίς σκλήρυνση.  Τα συμπτώματα είναι ποικίλλα, πολλά και δεν περιορίζονται στη σκλήρυνση.  Η χρόνια κόπωση, η νοητική σύγχυση, η κακή ισορροπία, η σπαστικότητα, οι πονοκέφαλοι είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα, και αυτά που ανταποκρίνονται καλύτερα στην αγγειοπλαστική.  Θεωρώ εξαιρετικά απίθανο η αγγειοπλαστική των σφαγίτιδων φλεβών να αντιστρέψει συμπτώματα όπως αυτά της μόνιμης απομυελίνωσης μέσα σε λίγες μέρες.  Η κλινική βελτίωση οφείλεται μάλλον στην απομάκρυνση των στενώσεων, όπως συμβαίνει με την ανακούφιση κάθε φλεβικής στένωσης.


Μία πρόσφατη προειδοποίηση από τον FDA σχετικά με τη ΧΕΝΦΑ έλεγε πως  υπάρχει έλλειψη ομοφωνίας σχετικά με  την ύπαρξη, τη διάγνωση και τη θεραπεία της ΧΕΝΦΑ.  Ο FDA προειδοποίησε τους θεράποντες ιατρούς που πραγματοποιούν έρευνα πάνω στην αγγειοπλαστική του CCSVI με μπαλόνια ή στεντ να προσκομίσουν IDE (έγκριση εξαίρεσης), γιατί αυτά τα εξαρτήματα δεν είναι εγκεκριμένα για τη θεραπεία των σφαγίτιδων φλεβών.


Ο FDA έχει την υποχρέωση να ρυθμίζει και να επιβλέπει την έρευνα που γίνεται με εργαλεία που θεωρούνται επικίνδυνα για τη ζωή.  Δε θεραπεύω τους ασθενείς ακολουθώντας κάποιο ερευνητικό πρωτόκολλο, αλλά σε κλινική βάση, χωρίς τυχαιοποίηση ή συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές.


Αρχικά, επιτρέψτε μου να επαναλάβω: η αγγειοπλαστική των σφαγίτιδων δε γίνεται για να θεραπεύσουμε τη σκλήρυνση.  Γίνεται γιατί οι ασθενείς έχουν φλεβικά εμπόδια στη ροή του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης.  Η ανακούφιση από αυτές τις στενώσεις είναι ο σκοπός της επέμβασης.


Η θεραπεία με μπαλόνια και στεντ, για τις περισσότερες φλεβικές παθήσεις, είναι  θεραπεία off-label.  Έτσι την πραγματοποιώ και εγώ.  Πολλές επεμβάσεις και θεραπείες, πέρα από το CCSVI, χρησιμοποιούν εξίσου εργαλεία μη εγκεκριμένα από τον FDA.


Σε σχέση με τους λοιπούς ισχυρισμούς του FDA, πως απουσιάζουν οι ενδείξεις για την ύπαρξη του CCSVI, ότι δεν ενδείκνυται η θεραπεία του CCSVI στα πλαίσια της θεραπείας της σκλήρυνσης, ότι δεν έχει φανεί πως η απομάκρυνση των στενώσεων οδηγεί σε κλινικές βελτιώσεις, και ότι η επέμβαση είναι επικίνδυνη, πιστεύω πως οι ενδείξεις δε στηρίζουν τους ισχυρισμούς του FDA.


Διαθέτω περίληψη 75 εργασιών επί του θέματος, καθώς και μία καναδική μετα-ανάλυση που βρίσκει λογικές τις ενδείξεις υπέρ του CCSVI.  Υπάρχει άφθονο υλικό που υποστηρίζει ότι οι ασθενείς με σκλήρυνση έχουν ανωμαλίες φλεβικής απορροής.  Η Διεθνής Ένωση Φλεβολογίας, με τη συμμετοχή κορυφαίων γιατρών, δέχτηκε τη νοσολογική οντότητα που λέγεται CCSVI ως εμβρυολογική ανωμαλία.  Η συντριπτική πλειοψηφία των εργασιών που βασίζονται σε φλεβογραφία ξεκάθαρα στηρίζει την ιδέα πως το CCSVI αφορά πραγματικά φλεβικές ανωμαλίες και στενώσεις.  Η δική μας εμπειρία στην AAC οπωσδήποτε επιβεβαιώνει αυτές τις παρατηρήσεις.


Τέλος, πιστεύω πως η αγγειοπλαστική είναι ασφαλής, αν και πάντα υπάρχουν κίνδυνοι και συμβαίνουν επιπλοκές.  Πραγματοποιούμε χιλιάδες τέτοιες επεμβάσεις με εξαιρετική ασφάλεια και ελεγχόμενες επιπλοκές.


Έχουν γίνει έξι μελέτες μέχρι σήμερα αναφορικά με την ασφάλεια της αγγειοπλαστικής και/ή της τοποθέτησης στεντ για το CCSVI.  Aυτές αφορούν περισσότερους από 1200 ασθενείς, νούμερο που αποτελεί σχεδόν το 4% αυτών που θεράπευσαν το CCSVI παγκοσμίως.  Τόσο προσεκτικός έλεγχος  είναι άνευ προηγουμένου.  Μπορώ να σας τις διαθέσω, για μελέτη.


Αν χρειαστείτε περισσότερες πληροφορίες, μη διστάσετε να ρωτήσετε.


Ειλικρινά,


Salvatore JA Sclafani MD."


(το κείμενο δεν αποτελεί διαφημιστικό υλικό, αλλά έχει ενημερωτικό σκοπό, με αφορμή τις συστάσεις του FDA.  Διατίθεται στην αγγλική, σε όποιον ενδιαφέρεται, μαζί με τις μελέτες που επισυνάπτει ο γιατρός).

Τετάρτη 4 Απριλίου 2012

Dr. Tsamopoulos answers some questions

Ο γιατρός είχε την ευγενή καλοσύνη να μας απαντήσει σε συγκεκριμένες ερωτήσεις, αλλά και να συντάξει μία αναφορά της μέχρι τώρα προόδου της ομάδας του στην αποκατάσταση του CCSVI.  Τον ευχαριστούμε.  Καλωσορίζουμε τον IVUS στην Ελλάδα και διαβάζουμε, με χαρά και ανυπομονησία για ακόμη μεγαλύτερα επιτεύγματα, τα ευχάριστα νέα σχετικά με τη συσχέτιση CCSVI και MS.


"Θα ήθελα να σας παραθέσω την εμπειρία της ομάδας μας έπειτα από δύο χρόνια συνεχών επεμβάσεων στο Νοσοκομείο Niguarda του Mιλάνου, καθώς και των τελευταίων δέκα μηνών στο Νοσοκομείο Μediterraneo της Γλυφάδας.


Είμαστε μια ομάδα γιατρών που ασχολείται με τη διάγνωση και τη θεραπεία του CCSVI, στην oποία εμπλέκονται διακεκριμένοι στον Tομέα τους Επιστήμονες.


Αναφερόμενος στα μέχρι σήμερα συνολικά αποτελέσματά μας, παρατηρήθηκε βελτίωση των συμπτωμάτων σε περίπου δύο τρίτα των ασθενών. Υπήρξαν περιπτώσεις, στις οποίες, οι βελτιώσεις που αναφέρονται ήταν πραγματικά εντυπωσιακές. Άνθρωποι που περπατούσαν για χρόνια μόνο με υποστήριξη, τώρα μπορούν να περπατούν χωρίς βοήθεια. Ασθενείς με πληγικό χέρι και μεγάλη αδυναμία για χρόνια, παρουσίασαν σε σημαντικό βαθμό βελτίωση της λειτουργικότητας του χεριού.


Αρκετοί, είδαν βελτίωση στην όρασή τους ή δεν παρουσιάζουν πλέον πονοκεφάλους, προβλήματα αστάθειας, ή προβλήματα ούρησης, ενώ παράλληλα, απέκτησαν σημαντική βελτίωση στην αντοχή τους.


Σημαντικό επίσης είναι, ότι ο υπερηχογραφικός επανέλεγχος που πραγματοποιείται ένα μήνα μετά την επέμβαση, ταυτίζεται με την όποια βελτιωμένη νευρολογική κλινική εικόνα των ασθενών. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα, στα περιστατικά τα οποία έχουμε αντιμετωπίσει στο Νοσοκομείο μας, δεν έχει παρουσιαστεί καμία επεμβατική επιπλοκή.


Oρισμένοι ισxυρίζονται, ότι είναι πολύ δύσκολο να διαχωρίσουμε τις πραγματικές επιπτώσεις από το placebo. Να θυμάστε, ότι oι ασθενείς είναι επί το πλείστον νέοι, άτομα με υψηλό δείκτη νοημοσύνης, προετοιμασμένοι, με γνώσεις, σκεπτόμενοι και γνωρίζουν τα πάντα για το φαινόμενο placebo. Σύμφωνα με τους ίδιους τους ασθενείς, ποτέ έως τότε δεν είχαν δει τέτοιου είδους πραγματική βελτίωση.


Η Ομάδα του Μιλάνου, είναι πραγματικά πεπεισμένη για τη θεραπευτική αντιμετώπιση του CCSVI. Βλέπουν τους ασθενείς πριν και μετά, με όλα τα είδη των εξετάσεων, συμπεριλαμβανομένων Eγκεφαλογραφημάτων, Προκλητών Δυναμικών και Κλιμάκων Αξιολόγησης της Πάθησης.


Δεν έχουμε επίσημα τα αποτελέσματά τους ακόμη, αλλά πρόκειται να παρουσιαστούν σύντομα. Αναφέρονται όμως, στις εντυπωσιακές αλλαγές που παρατηρούν στα Εγκεφαλογραφήματα, καθώς και στα Σωματοαισθητικά Προκλητά Δυναμικά.


Οι Νευρολόγοι της συγκεκριμένης Ομάδας, είναι τόσο πεπεισμένοι για την αλληλεπίδραση των δύο νοσολογικών οντοτήτων, ώστε έχουν υποβάλλει τώρα Πρωτόκολλο για έρευνα σχετικά με το CCSVI και τη Θεραπευτική Αντιμετώπιση με τη Μέθοδο της Αγγειοπλαστικής, σε ασθενείς και με άλλες Νευρολογικές Παθήσεις όπως Πάρκινσον, Πλάγια Μυοατροφική Σκλήρυνση, Κεφαλαλγίες Αγγειακής αιτιολογίας, καθώς και Διαταραχές Λαβυρίνθου άγνωστης προέλευσης.


 Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η εικόνα που παρουσιάζουν συνάδελφοι στην Ευρώπη, όπως είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε σε στρογγυλή τράπεζα που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιανουάριο στη Φρανκφούρτη. Τέλος, επιτρέψτε μου να αναφέρω τη συμμετοχή μας στο Παγκόσμιο Συνέδριο του International Society for Neurovascular Disease (ISNVD) που πραγματοποιήθηκε στο Orlando, στη Florida των Ηνωμένων Πολιτειών, μέσω ανακοίνωσης και παρουσίασης μελέτης, σε σχέση με τις φλεβικές στενώσεις και σε συνεργασία με Kαθηγήτρια Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης. Εκεί, παρουσιάστηκε και η δυνατότητα τρισδιάστατης 3D εκλεκτικής ψηφιακής φλεβογραφίας καθώς και εικονικής ενδοαυλικής πλοήγησης των έσω σφαγίτιδων φλεβών που πραγματοποιούμε στην αίθουσα του Αγγειογράφου.


Τελειώνοντας, θα ήθελα να σημειωθεί, πως απέχουμε ακόμη από την πλήρη κατανόηση του μηχανισμού της Θεωρίας αυτής, όπως επίσης και ότι πρόκειται για μία πολυπαραγοντική νόσο με παραμέτρους που ακόμη ερευνώνται. Κανείς δεν μπορεί να βεβαιώσει το ποσοστό βελτίωσης της κλινικής εικόνας μετά την αποκατάσταση, ούτε και το χρόνο διατήρησης των όποιων νευρολογικών αλλαγών.


Όμως από την εμπειρία μας, δεν μπορούμε πλέον να αμφισβητήσουμε τη συσχέτιση Φλεβικού Αγγειακού Δικτύου και Νευρολογικών Παθήσεων. Για το λόγο αυτό, οφείλουμε να συνεχίσουμε τις προσπάθειές μας για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, όπως μας παρότρυνε και ο Dr. Franz Schelling στην πρόσφατη επικοινωνία που είχαμε μαζί του.


Ερωτήσεις οι οποίες είχαν τεθεί :


Neutralis: Πόσες φορές μπορεί να επαναληφθεί μία αγγειοπλαστική, προτού γίνει τραυματική για τις σφαγίτιδες/άζυγο φλέβες; Σε περίπτωση νευρολογικής επιδείνωσης, μπορεί ο ασθενής να επαναλάβει άμεσα τη φλεβογραφία/αγγειοπλαστική ή πρέπει να παρέλθει κάποιος χρόνος από την προηγούμενη επέμβαση;


NGT : Θεωρητικά δεν υφίσταται περιορισμός στη δυνατότητα πραγματοποίησης αγγειοπλαστικής στις έσω σφαγίτιδες φλέβες, με την προϋπόθεση πάντα πως κάθε επέμβαση πραγματοποιείται με ασφαλή τρόπο και τεχνική, λαμβάνοντας πάντα υπόψη την ιδιαίτερη ιστοπαθολογία της χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας και των φλεβικών τοιχωμάτων. Είναι προφανές πως εάν υπάρξει βλάβη στις φλέβες, θα μπορούσε να δημιουργηθεί θρόμβωση ή και δυσκολία επανακαθετηριασμού των αγγείων.


N: Είναι επιβαρυντική για τον οργανισμό η χρήση ακτινοβολίας και σκιαγραφικού υγρού, όπως γίνεται κατά τη διάρκεια της αγγειοπλαστικής, όταν επαναλαμβάνεται περισσότερες από μία φορές μέσα στο έτος; Δεδομένης της χρόνιας φύσης του προβλήματος των φλεβών, και της αυξημένης πιθανότητας της επαναστένωσης στο παρόν και στο μέλλον, δεν υπάρχει πρόβλημα για τους ασθενείς από την επαναλαμβανόμενη υποβολή σε ακτινοβολία;


NGT: Ο βαθμός επικινδυνότητας είναι κάτι σχετικό και διαφοροποιείται σε κάθε περίπτωση. Όσον αφορά στη σκιαγραφική ουσία, αυτή αποβάλλεται από τον οργανισμό, ενώ χορηγείται σύμφωνα με τα αποδεκτά από τη διεθνή βιβλιογραφία πρωτόκολλα και σε ασφαλή πλαίσια, ανάλογα με την κάθε περίπτωση.


N: Είναι δυνατόν να γίνει θρόμβωση σε φλέβα εντός του κεφαλιού λόγω χαμηλής ροής;


NGT: Η αγγειοπλαστική στις έσω σφαγίτιδες φλέβες συνήθως δεν δημιουργεί θρόμβωση στο φλεβικό δίκτυο του εγκεφάλου. Είναι πιο πιθανό να δημιουργηθεί τοπική θρόμβωση κυρίως λόγω άστοχων χειρισμών ή μη σωστής αγωγής, αλλά και πάλι, τις περισσότερες φορές, αυτό παραμένει αντιμετωπίσιμο, χωρίς συνήθως να δημιουργεί συμπτώματα.


N: Πόσο εύκολη είναι η δημιουργία παράπλευρου φλεβικού δικτύου εντός του κεφαλιού;


NGT: Η ύπαρξη παράπλευρης κυκλοφορίας στο φλεβικό δίκτυο είναι συνήθης στον άνθρωπο, είτε είναι φυσιολογική παραλλαγή, είτε αποτέλεσμα χρόνιας δυσκολίας στη φλεβική παροχέτευση.


N: Ο θάνατος τριών ασθενών έπειτα από αγγειοπλαστική - θάνατος που οφειλόταν κυρίως στην αντιθρομβωτική αγωγή - ανησυχεί ασθενείς και γιατρούς. Υπάρχουν κίνδυνοι στην αγγειοπλαστική για το CCSVI ή στην χορήγηση αντιθρομβωτικής αγωγής σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών;


NGT: Τα ποσοστά επικινδυνότητας της επέμβασης είναι πάρα πολύ χαμηλά. Είναι όμως προφανές ότι απαιτείται άριστη γνώση των Eπεμβατικών Tεχνικών για την ασφαλή ενδοαυλική πλοήγηση όπως και μεγάλη εμπειρία σε Nευροακτινολογικές Eπεμβάσεις. Η ομάδα μας, στις περιπτώσεις που απαιτείται, πραγματοποιεί ενδελεχή έλεγχο Συγκόλλησης Αιμοπεταλίων στα εργαστήριά μας και όταν κρίνεται σκόπιμο, σε ειδικές περιπτώσεις συνεργάζεται με την εξειδικευμένη ομάδα του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου.


N: Καθώς οι Νευρολόγοι ερίζουν για το αν το CCSVI είναι παθολογικό, μπορείτε να μας πληροφορήσετε, άσχετα από τη συσχέτιση του συνδρόμου με την πολλαπλή σκλήρυνση, τί κινδύνους ενέχει η στένωση σφαγίτιδων φλεβών και αζύγου, όταν είναι χρόνια και δε θεραπεύεται; Με λίγα λόγια, είναι παθολογικό το CCSVI?


NGT: Ειλικρινά, δε γνωρίζουμε τι μπορεί να συμβεί σε ασθενείς, οι οποίοι έχουν CCSVI και δεν έχουν εκδηλώσει νευρολογική πάθηση. Το CCSVI θα μπορούσε δυνητικά να εμφανίζεται σε πρώιμα στάδια ΜS, όμως, είναι αρκετοί οι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την κλινική του εμφάνιση. Ας μη ξεχνάμε ότι πρόκειται για μια πολυπαραγοντική νόσο.


N: Ποιά ακριβώς είναι η εξειδίκευση ενός Νευροακτινολόγου σε σχέση με έναν Επεμβατικό Ακτινολόγο;


NGT: Η πολλαπλή σκλήρυνση είναι νευρολογική πάθηση καθώς επίσης, οι φλέβες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε παροχετεύουν το αίμα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Επιπρόσθετα, οι Επεμβατικοί Νευροακτινολόγοι έχουν εξειδίκευση στις παθήσεις των αγγείων του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, συνεπώς έχουν άριστη γνώση της ανατομίας του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, όπως και των φλεβών και αρτηριών του ΚΝΣ, ενώ είναι εκπαιδευμένοι στους λεπτούς χειρισμούς που απαιτούνται στις εύθραυστες ανατομικές δομές που αντιμετωπίζουν.


N: Κατά τη γνώμη Επεμβατικών Ακτινολόγων του εξωτερικού, ο χρυσός κανόνας της διάγνωσης του CCSVI πρέπει να είναι η επεμβατική φλεβογραφία με χρήση IVUS. Θα είναι αυτό σύντομα διαθέσιμο στους ασθενείς στην Ελλάδα;


Tο βασικό πρόβλημα για την εφαρμογή του IVUS, είναι το υψηλό κόστος των αναλώσιμων υλικών του, σε σχέση με τις περαιτέρω πληροφορίες, τις οποίες λαμβάνουμε. Ωστόσο και εμείς πιστεύουμε στη χρησιμότητά του και θα ήθελα στο σημείο αυτό να ανακοινώσω μέσω της ιστοσελίδας σας, ότι για πρώτη φορά το IVUS είναι στη διάθεσή μας και τον ερχόμενο μήνα θα πραγματοποιηθούν τα πρώτα περιστατικά με IVUS από την ομάδα μας.


Nikolaos G Tsamopoulos MD,PhD


Head, Interventional Neuroradiology Department


Mediterraneo Hospital of Glyfada


10-12 Ilias Str. 166 75 Glyfada


Tel :+306974445011


e-mail:tsamopoulos@gmail.com


Member:


• International Union of Angiology


• Association of Rothschild Foundation Alumni (A.R.F.A)


• Societa Italiana Di Radiologia Medica (S.I.R.M)


• World Federation of Interventional and Therapeutic


Neuroradiology (W.F.T.I.N) – Senior Member


• World International CCSVI – MS – Registry


(Chair: Prof. Paolo Zamboni)


Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 2011

Η Φλεβική Πολλαπλή Σκλήρυνση


Η Οδύσσεια της έρευνας για την ΠΣ ίσως να είχε λήξει προ πολλού, εάν η συμπάθεια προς τη δοκιμασία των ασθενών ή η μελέτη των εστιών και των φλεβών με MRI και MRIV ήταν τόσο προσοδοφόρα όσο η συνταγογράφηση φαρμάκων.



Με αυτά τα λόγια ο αιρετικός μελετητής της ΠΣ Franz Schelling απαντά στην αδυναμία μας να κατανοήσουμε την οργισμένη και ενορχηστρωμένη αντίδραση πασών των νευρολόγων στο άκουσμα της φλεβικής υπόθεσης για την προέλευση της ΠΣ.


Ο ίδιος έχει εφεύρει και μια εναλλακτική απόδοση του ακρωνυμίου CDMS, αγγλιστί Clinically Definite Multiple Sclerosis (Κλινικώς Διαγνωσμένη Πολλαπλή Σκλήρυνση), την Chronically Delusive Misidentification Syndrome (Σύνδρομο Χρόνιας Παραισθητικής Παρανόησης). Με αυτήν προσπαθεί να καταδείξει την ολοκληρωτικά εσφαλμένη προσέγγιση του ζητήματος της ταυτοποίησης μιας πάθησης δια της καταμέτρησης εστιών και της χρονικής τους εξέλιξης.


Σε αυτά τα πλαίσια έχει εισάγει την έννοια της Φλεβικής ΠΣ για να τη διαχωρίσει από όλες τις άλλες αγγειακές, ιογενείς, βακτηριδιακές ή χημικές αιτίες πρόκλησης βλαβών στο ΚΝΣ οι οποίες συχνά συγχέονται στη διάγνωση και την έρευνα της ΠΣ. Μάλιστα, τη διακρίνει περαιτέρω σε Εγκεφαλική και Νωτιαία δεδομένου ότι ο μηχανισμός παραγωγής εστιών είναι διαφορετικός στο κεφάλι απ' ό,τι στον νωτιαίο μυελό. Η Φλεβική ΠΣ, τουλάχιστον η Εγκεφαλική λέει ο Schelling, μπορεί να διαγνωσθεί από την χαρακτηριστική περικοιλιακή κατανομή των εστιών, και είναι ακριβώς αυτή που μας επιτρέπει να την αποδεχτούμε ως αυτόνομη κλινική οντότητα. Μόνον κατόπιν μιας τέτοιας διάγνωσης έχει νόημα η παραπομπή ενός ασθενούς σε επέμβαση αποκατάστασης του CCSVI.


Σχετικά με τα αναμενόμενα αποτελέσματα μιας τέτοιας επέμβασης, ο Schelling παραμένει αιρετικός: Η αποκατάσταση όλων των φλεβικών προβλημάτων εγγυάται μεν την παύση της ΠΣ, αλλά το CCSVI δεν συγκεντρώνει το σύνολο των επικίνδυνων φλεβικών προβλημάτων. Υπάρχουν φλεβικά προβλήματα που για την ώρα είναι εκτός CCSVI, και τα οποία εγκυμονούν κινδύνους. Τι εννοεί ο ερευνητής; Ιδού:


Μηχανισμοί πρόκλησης βλαβών στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη


Το βασικό πρόβλημα στους ασθενείς με ΠΣ, αναφορικά με τις εγκεφαλικές εστίες, είναι η ύπαρξη μιας φλεβικής διαδρομής από τον ευθύ κόλπο (straight sinus, τον εγκεφαλικό κόλπο που δέχεται το αίμα όλων των περικοιλιακών φλεβών) μέχρι τον θώρακα διαμέσου μιας έσω σφαγίτιδας με ανεπαρκείς βαλβίδες (δηλαδή βαλβίδες που επιτρέπουν αντίστροφη ροή). Η ύπαρξη μιας τέτοιας διαδρομής επιτρέπει την εκτόνωση ροών αίματος αυξημένης πίεσης που δημιουργούνται στον κορμό κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες καταπόνησης/χτυπήματος (ή και με την απλή αναπνοή, βήχα ή φτάρνισμα) μέχρι ψηλά το κεφάλι και γύρω από τις κοιλίες του εγκεφάλου (Dawson's fingers). Η επιτυχής αποκατάσταση του CCSVI, όπως ορίζεται σήμερα, χωρίς την ταυτόχρονη αποκατάσταση της βαλβιδικής ανεπάρκειας της συγκεκριμένης βαλβίδας δεν απομακρύνει των κίνδυνο τραυματικών παλινδρομήσεων. Γι αυτό και ο Schelling είναι γενικά αντίθετος με την προτεινόμενη από μερικούς Επεμβατικούς Ακτινολόγους χρήση συσκευών κοπής των προβληματικών βαλβίδων.


Ωστόσο, υπάρχει ένα ζήτημα εδώ, το οποίο και επισημάναμε στον Dr Schelling: Οι προεκτάσεις των έσω σφαγίτιδων φλεβών στο κεφάλι, οι λεγόμενοι εγκάρσιοι κόλποι (transverse sinuses), θεωρούνται ότι επικοινωνούν ελεύθερα μεταξύ τους στη συμβολή των κόλπων (confluence of sinuses) όπου επίσης συναντώνται ο ευθύς κόλπος και ο άνω οβελιαίος κόλπος (superior sagittal sinus). Εάν όντως το αίμα μπορεί να κινηθεί ελεύθερα μεταξύ των δύο εγκάρσιων κόλπων, τότε η παλιδρόμηση από τη μία σφαγίτιδα θα μπορούσε εν μέρει να εκτονωθεί στην άλλη διαμέσου της συμβολής των κόλπων. Η απάντηση του Schelling, ο οποίος έχει μελετήσει τη σχετική ανατομία ("Die Emissarien des menschlichen Schädels", Anatomischer Anzeiger 1978; 143: 340-382), είναι ότι στη συμβολή των κόλπων τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά: ο ευθύς κόλπος φαίνεται να επεκτείνεται φυσικά στον αριστερό εγκάρσιο κόλπο, άρα και στην αριστερή σφαγίτιδα, ενώ ο άνω οβελιαίος κόλπος μοιάζει να επεκτείνεται στον δεξί εγκάρσιο κόλπο και τη δεξιά σφαγίτιδα. Το πέρασμα μεταξύ των δύο εγκάρσιων κόλπων είναι συχνά υποπλαστικό και στο 1% των περιπτώσεων εντελώς απόν. Σε αυτήν την περίπτωση ο ευθύς κόλπος αποχετεύεται αποκλειστικά στην αριστερή σφαγίτιδα. Επομένως, εάν ένας ασθενής εμφανίζει αυτήν την ανατομία και η αριστερή του σφαγίτιδα έχει ανεπαρκή βαλβίδα, τότε ακόμα και μετά την πλήρη αποκατάσταση των εμποδίων ροής του CCSVI θα κινδυνεύει από παλιδρομήσεις αίματος στην περικοιλιακή περιοχή.


Ο Schelling τονίζει ότι βασικό ρόλο στην εκτίμηση κινδύνου που διατρέχει κάποιος ασθενής παίζει η ανίχνευση και μέτρηση παλινδρόμησης στον ευθύ κόλπο. Επειδή όμως αυτή δεν είναι μόνιμα παρούσα, ο υπέρηχος μπορεί κάλλιστα να αποτύχει ως διαγνωστικό εργαλείο. Προτείνει λοιπόν την κατασκευή ενός κράνους με μόνιμο ηχοβολέα παρακολούθησης της ροής στον ευθύ κόλπο κατά τη διάρκεια συνηθισμένων καθημερινών πράξεων. Επιπλέον, συνιστά, στα πλαίσια επεμβατικής διάγνωσης, τη μέτρηση διαφορών πίεσης μεταξύ σημείων του φλεβικού συστήματος ανάλογα με τη μαγνητική εικόνα κάθε ασθενούς:




  • Μεταξύ ευθύ και άνω οβελιαίου κόλπου για την Εγκεφαλική ΠΣ.

  • Μεταξύ άνω και κάτω κοίλης φλέβας για Νωτιαία ΠΣ που επηρεάζει το σύνολο της σπονδυλικής στήλης.

  • Μεταξύ του ανώτερου σημείου της αριστερής και δεξιάς άνω σφαγίτιδας και της άνω κοίλης φλέβας για όσους εμφανίζουν αποκλειστικά εστίες στον αυχένα.


Τέλος τονίζει τη βλαπτική επίδραση που έχουν συμπιεστικά φαινόμενα των σφαγίτιδων και άλλων φλεβών του λαιμού από τους περιβάλλοντες μύες. Υποστηρίζει μάλιστα ότι ασκήσεις σε αυτούς τους μύες θα πρέπει να αποφεύγονται καθώς μπορούν μόνο να επιδεινώσουν τη συμπίεση. Σε κάθε περίπτωση θεωρεί τον IVUS απαραίτητο για τον εντοπισμό δομικών και λειτουργικών ανωμαλιών του φλεβικού δικτύου.


Θεωρίες θα πείτε. Ίσως. Ίσως όμως η Ιθάκη να κρυβόταν πάντα στην πρώτη στροφή μετά την Τροία. "Δεν μπορεί" θα είπε κάποτε ο Οδυσσέας, και χωρίς δεύτερη σκέψη θα πήγε από την άλλη.


Σάββατο 8 Οκτωβρίου 2011

Dr. Sclafani on CCSVI

Η κουβέντα ήταν ανεπίσημη και έλαβε χώρα την Δευτέρα, 3 Οκτωβρίου, στο Brooklyn, NY.  Aναπαράγω τις προφορικές απαντήσεις του σε ερωτήματά μου προσπαθώντας να διατηρήσω ακέραιο το περιεχόμενο των προτάσεών του, οι οποίες εμφανίζονται εντός εισαγωγικών.


Για τον υπέρηχο: "Ι think ultrasound is valuable only for the detection of thrombosis".  Oι περισσότεροι ασθενείς έχουν reflux στις σφαγίτιδες και/ή ενδοκρανιακά ακόμη και μετά από επιτυχημένη αγγειοπλαστική.  Πόσο αξιόπιστος είναι ο υπέρηχος;  "You know, there is reflux happening above the valves (CCSVI reflux) and reflux happening from below the valves (e.g. thoracic pump)".  Προφανώς το δεύτερο reflux είναι αθώο.  Συμπέρασμα: ο υπέρηχος δεν είναι χρήσιμος ή αξιόπιστος για τη διάγνωση του CCSVI.  Πολλές "αρνητικές" μελέτες όμως στηρίζονται σε αυτόν.  Ο χρυσός κανόνας της διάγνωσης περιλαμβάνει επεμβατική φλεβογραφία και ενδοαγγειακό υπέρηχο (IVUS).


Τον ρωτάω: "Πότε προσδοκάτε να συμβεί μία επαναστένωση?"  Μου απαντάει: "I never expect restenosis to occur (smile).  I have been using this technique since February, and only 4 patients out of 100 needed a second treatment.  I think the problem with Zamboni was that he was underdilating".


Για τη σχέση επαναστενώσεων και υποτροπών: "What Zamboni showed is that not all patients who restenosed had a relapse, but those who had a relapse had restenosed.  I think with CCSVI we will be able to reduce the number of relapses in most patients, and to stop relapses totally in some".  Υπάρχει ξεκάθαρη σχέση υποτροπής-επαναστένωσης.  Η θέση του Dr. Sclafani είναι πως η επιτυχής αντιμετώπιση του CCSVI θα μειώσει τις υποτροπές, πιθανόν θα τις σταματήσει τελείως σε κάποιους ασθενείς - όχι σε όλους, δεδομένου ότι υπάρχουν μέχρι στιγμής και αθεράπευτα ευρήματα, όπως π.χ. υποπλασίες/απλασίες.


Τον ρωτάω για αυτά τα "αθεράπευτα ευρήματα", τα οποία ευτυχώς δεν είναι τόσο συχνά.  "I am sorry, we cannot treat them now.  But Zamboni said you need two pathological veins to get CCSVI".  Η γνώμη του, και η γνώση του Dr. Zamboni, προϋποθέτουν την ύπαρξη δύο τουλάχιστον παθολογικών φλεβικών διαδρομών για τη διάγνωση του CCSVI/MS.  Ατυχία βέβαια για κάποιον ασθενή που έχει υποπλασία ή απλασία σε δύο διαφορετικές φλέβες.  Όπως κατάλαβα, αυτό το CCSVI δε λύνεται με τη σημερινή τεχνογνωσία.  Όμως, εξηγεί πως το reflux που προκαλεί μία υποπλαστική φλέβα είναι λιγότερο από το reflux μίας κανονικής σφαγίτιδας που εμφανίζει μία στένωση σε ένα σημείο.  Οι υποπλασίες είναι δευτερογενείς ανωμαλίες, και εμφανίζουν, λόγω διατομής, λιγότερο reflux.  Οι μεταμοσχεύσεις φλεβών για το CCSVI δε φαίνεται να είναι ελπιδοφόρα τακτική για το CCSVI, σύμφωνα με τη γνώμη του Dr. Sclafani.  Ο Dr. Mehta επιθυμεί βέβαια να προχωρήσει σε αυτές.  Ο Dr. Sclafani όμως δεν είναι σίγουρος, και προς το παρόν δε θα το πρότεινε.


Για τις βελτιώσεις μετά την αγγειοπλαστική: "Αround 40% of patients get great improvements after angioplasty, then another 40% get minor improvements.  The rest get no improvements, and only a small minority write down deterioration in symptoms".  Διστάζει να μιλήσει με βεβαιότητα για τον λόγο για τον οποίο κάποιoς βιώνει επιδείνωση μετά την αγγειοπλαστική.  "We have been doing this treatment for only two years, we still know little" λέει, αν και συμπληρώνει πως αν κάποιος ασθενής του παραπονιόνταν για επιστροφή/επιδείνωση συμπτωμάτων, ο ίδιος θα υπέθετε επαναστένωση.  Ο Dr. Sclafani έχει δει τους περισσότερους ασθενείς που έμειναν με "ημιτελείς" αγγειοπλαστικές από άλλους ιατρούς, οπότε δεν του κάνει εντύπωση και η πιθανότητα του underdiagnosis.


Για τις υποτροπές μετά την εγκυμοσύνη: "The total amount of blood volume increases by 1.5 times during pregnancy.  Then, perhaps, so does the amount of blood refluxing".


Για τον συνηθέστερο τύπο στένωσης: "Τhe commonest type is a valvular stenosis".


Για το σύνδρομο May-Thurner: "Siskin said there is no greater incidence of May-Thurner in MS patients, but I say it is not incidence that matters, it is its significance and impact on CCSVI".  To σύνδρομο May-Thurner έχει αναλυθεί σε παλαιότερο ποστ στο blog.  Αφορά τη συμπίεση της λαγονο-μηριαίας φλέβας στο αριστερό πόδι και το σχηματισμό θρόμβου, που δίνει αμιγώς φλεβικά προβλήματα δυσαισθησίας ή πόνου στο κάτω άκρο.  Όταν η φλεβογραφία πραγματοποιείται από το αριστερό πόδι, ελέγχεται και η ύπαρξή ή όχι αυτού του συνδρόμου, το οποίο συνήθως θεραπεύεται με στεντ.


Για τη νεφρική φλέβα, στένωση της οποίας επιδεινώνει το CCSVI, αφού η νεφρική φλέβα κατεβάζει περίπου 500 ml/min.  Σε περίπτωση στένωσης της νεφρικής φλέβας, το αίμα προωθείται στην ημιάζυγο και τις οσφυϊκές φλέβες, τις οποίες επιβαρύνει, πολύ περισσότερο αν έχουν στενώσεις και αυτές: "This large increase in flow at slightly higher pressures can contribute to collateral overflow".


Για την επικινδυνότητα της αγγειοπλαστικής: "(γελάει)".


Για τα φάρμακα της MS: "(κουνάει με λύπη το κεφάλι, δε σχολιάζει)".


Για το νευρολογικό καθεστώς: "Whenever something new appears, it needs time to get accepted.  Patients in New York receive advice from neurologists not to come for CCSVI treatment".


Για την επαναληψιμότητα της αγγειοπλαστικής: "It is fair to get second treatment if you need it".  Το ερώτημα τέθηκε σε σχέση με το πόσες αγγειοπλαστικές επιτρέπεται να γίνουν στην ίδια φλέβα.  Όπως το κατάλαβα, αν η αγγειοπλαστική γίνεται σωστά, η φλέβα δε φαίνεται ότι έχει μπαλοναριστεί, συνεπώς η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί ξανά, μέχρι να λυθεί το CCSVI.


"You know, I quit doing other things for the sake of CCSVI" λέει, και τον ευχαριστούμε.

Πέμπτη 11 Αυγούστου 2011

Ο Dr. Sclafani για το ccsvitalk


Επιθυμία του Dr. Sclafani είναι να ενημερωθούν οι ασθενείς με MS για το CCSVI, προκειμένου να εμπνεύσουν την ομήγυρη και να αξιωθούν κλίματος συνεργασίας από τους γιατρούς τους.  Όταν οι ασθενείς είναι ενημερωμένοι, κανείς δε μπορεί να μη τους ακούσει σοβαρά.


Γι' αυτό και ο Dr. Sclafani ζήτησε να ενημερώσουμε τους Έλληνες ασθενείς και ιατρούς για μία δική του ιδιαίτερη περίπτωση, μεταφράζοντάς την στα ελληνικά.  Μέσα από αυτή την περίπτωση φαίνονται οι προκλήσεις του CCSVI αλλά και η εξειδίκευση που απαιτείται πλέον από τους θεράποντες.


Ευχαριστώ τον Pelopida για την επιμέλεια των ιατρικών όρων, και φυσικά τον Dr. Sclafani για το αμείωτο ενδιαφέρον του.  Μεταφράζω το κείμενό του στα ελληνικά απευθείας - το πρωτότυπο αγγλικό είναι διαθέσιμο σε οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο.


Θα παρατηρήσετε ότι ο Dr. Sclafani ξεκινάει τη φλεβογραφία με έλεγχο των κόλπων εντός του κρανίου, προκειμένου να αξιολογήσει τη ροή και ενδοκρανιακά.


"Η ασθενής ήταν γυναίκα 52 ετών διεγνωσμένη με MS από το 1998.  Διαγνώσθηκε αρχικά με την υποτροπιάζουσα μορφή της νόσου αλλά αναφέρει πως ποτέ δεν είχε κλασικές υποτροπές παρά μόνο σταθερή επιδείνωση.  Μπερδεύει τα λόγια της μερικές φορές αλλά ισχυρίζεται πως η μνήμη της είναι καλή.  Η κόπωσή της την καθιστά σχεδόν ανίκανη και επιδεινώνει συμπτώματα όπως η κατάποση, η ισορροπία, η δύναμη στα χέρια, ο συντονισμός και η σπαστικότητα.


Ακολoύθησε θεραπεία με Rebif, Amantadine, LDN και το 2007 έπαιρνε για δεκαοκτώ μήνες χαμηλή δόση Cytoxan (χρήση υποδόριου καθετήρα).


Ως συνήθως, εισήχθην στη φλεβική κυκλοφορία μέσω τομής στην αριστερή σαφηνή φλέβα και δοκίμασα να καθετηριάσω τη δεξιά σφαγίτιδα πρώτα.  Ωστόσο μετά από 30-40 λεπτά προσπάθειας δε μπορούσα να μπω στη δεξιά σφαγίτιδα, κι έτσι πήγα στην αριστερή.


Ο καθετηριασμός της αριστερής σφαγίτιδας ήταν επίσης δύσκολος και ήμουν έτοιμος να τα παρατήσω όταν ξαφνικά τα κατάφερα.  Είχε ήδη περάσει μία ώρα.


Ο καθετήρας προωθήθηκε στον αριστερό εγκάρσιο κόλπο.  Η φλεβογραφία του πρώτου κόλπου φαινόταν κάπως έτσι:




Οι εικόνες δείχνουν πως ο εγκάρσιος κόλπος και ο σιγμοειδής κόλπος είχαν φυσιολογικές διαμέτρους.  Ωστόσο υπήρχε μία χαρακτηριστική σύνδεση μεταξύ του εγκάρσιου κόλπου εντός του κρανίου και της σπονδυλικής με τα οπίσθια αυχενικά στελέχη εξωτερικά.  Αυτά τα αγγεία συνδέονται με μία μεγάλη επικουρική φλέβα που διατρέχει το κρανίο μέσω του υπογλώσσιου καναλιού.  Το κανάλι αυτό είναι συνήθως ένα πολύ μικρό άνοιγμα στο κρανίο, αλλά σε αυτή την ασθενή ήταν πολύ μεγάλο.  Αυτό κατά τη γνώμη μου υπονοεί πως υπάρχει ένα μόνιμο και μάλλον εκ γενετής εμπόδιο στη ροή της έσω σφαγίτιδας.


Ο καθετήρας μετά προωθήθηκε στην έσω σφαγίτιδα.  Η φλεβογραφία φαινόταν ως εξής:



Οι εικόνες δείχνουν μία πάρα πολύ αργή ροή στην έσω σφαγίτιδα.  Η κυκλοφορία διεξάγεται κυρίως μέσω παράπλευρων που εμπλέκουν τις σπονδυλικές φλέβες.  Άλλα παράπλευρα εκτείνονται μέσω του προσώπου, της σπονδυλικής στήλης και του λαιμού.


Παρατηρήστε την αποτυχία του σκιαγραφικού υγρού να εξέλθει της σφαγίτιδας.


Ο καθετήρας τοποθετήθηκε χαμηλά στην έσω σφαγίτιδα και η φλεβογραφία επαναλήφθηκε.  Έπειτα χρησιμοποιήθηκε IVUS.  Προσέξτε την προβολή της κεφαλής στην πάνω δεξιά εικόνα.



Η πάνω αριστερή εικόνα δείχνει την περιοχή της στένωσης (μαύρο βέλος).  Ελάχιστο σκιαγραφικό εξέρχεται της σφαγίτιδας.  Τα παράπλευρα φαίνονται να διασχίζουν το μέσον της φλέβας, απεικονίζοντας την έξω σφαγίτιδα φλέβα, τη σπονδυλική φλέβα και τη βραχιοκεφαλική φλέβα.


Η κάτω αριστερή εικόνα είναι εικόνα του IVUS στο επίπεδο της κεφαλής του.  Η βαλβίδα της ασθενούς ήταν επίμονα κλειστή.  Ο παχύς λευκός ιστός αναπαριστά τον ιστό της βαλβίδας, ανώμαλα παχύς και ακίνητος.


Η εικόνα κάτω δεξιά είναι μία άλλη όψη.  Δείχνει τη στενωμένη βαλβίδα (διπλό τόξο).  Ο παχύς ιστός είναι εμφανής και στις δύο πλευρές του τόξου.


Βασίζομαι στο IVUS για τη θεραπεία αυτών των στενώσεων.



Χρησιμοποιώ IVUS για να αποφασίσω το μέγεθος του μπαλονιού και το πού θα τοποθετήσω το μπαλόνι.  Αυτές οι τρεις εικόνες δείχνουν τη βαλβιδική στένωση και την ίδια την βαλβίδα, δεξιά και αριστερά.


Νομίζω πως η βαλβίδα είναι πολύ παχιά, όπως φαίνεται από την φωτεινότητα των αντανακλάσεων πάνω της.  Συνεπώς νομίζω πως θα χρειαστεί μεγαλύτερο μπαλόνι.  Στα αριστερά λοιπόν η φλέβα έχει εμβαδό διατομής 84 τετρ. χιλιοστά.  Αυτό αντιστοιχεί σε μπαλόνι 10 χιλιοστών.  Χαμηλότερα της βαλβίδας η φλέβα αγγίζει τα 102 τετρ. χιλιοστά.  Αυτό είναι σχεδόν 12άρι μπαλόνι.  Το μικρότερο μπαλόνι που μπορώ να χρησιμοποιήσω για αυτό το εμβαδό είναι μπαλόνι 14 χιλ. που έχει εμβαδό διατομής 154 τετρ. χιλιοστά.


Αυτό είναι ένα πραγματικά μεγάλο μπαλόνι, ειδικά για την αριστερή πλευρά, όπου υπάρχει γωνία ανάμεσα στην κατεύθυνση της φλέβας και την κατεύθυνση του μπαλονιού.


Βάσει IVUS, τοποθετώ το μπαλόνι όσο χαμηλότερα της βαλβιδικής στένωσης γίνεται.


Σε αυτή την περίπτωση, ο βαλβιδικός ιστός είναι παχύς και θα απαιτήσει ισχυρή αγγειοπλαστική.  Συμπεριλαμβάνω εικόνες τόσο πάνω όσο και κάτω της περιοχής της βαλβιδικής στένωσης, γιατί είναι σημαντικές στην επιλογή του μεγέθους του μπαλονιού και της θέσης του.


Θα ξεκινήσουμε οπωσδήποτε με μπαλόνι μεγέθους 14 χιλιοστών, 50% δηλαδή μεγαλύτερο από το μέγεθος της σφαγίτιδας πάνω από τη βαλβίδα - 84 τετρ. χιλιοστά (τεχνική Σκλαφάνι).  Είναι βέβαια λίγο επικίνδυνο, γιατί η αριστερή σφαγίτιδα της ασθενούς έχει περίεργη κλίση, γεγονός που καθιστά πιθανό το να σχιστεί η φλέβα.


Γι αυτό και είναι σημαντικό να βάλουμε το μεγαλύτερο μέρος του μπαλονιού από τη στένωση και κάτω, όπου η διατομή της φλέβας είναι μεγαλύτερη.


Οι επόμενες εικόνες δείχνουν την προτεινόμενη δράση:



Στην πρώτη σειρά φαίνεται το IVUS.  Στη μεσαία σειρά, αριστερά, φαίνεται το IVUS στο ύψος της βαλβιδικής στένωσης.  Είναι ακριβώς κάτω από το δεύτερο πλευρό.  Προσπάθησα να βάλω την κεφαλή του μπαλονιού των 14 χιλιοστών (μαύρη κουκίδα στο δαχτυλίδι του μπαλονιού) ακριβώς στη βαλβιδική στένωση (μέσον).  Δυστυχώς το μπαλόνι γλίστρησε κάτω από τη στένωση (δεξιά), ξεφούσκωσε και ξαναμπήκε.


Η τελευταία σειρά δείχνει τη νέα θέση του μπαλονιού.  Έτσι, μόνο ένα μικρό μέρος της φλέβας θα υποβληθεί σε διαστολή (μίνιμουμ τραυματισμός).  Το δαχτυλίδι του μπαλονιού, ενδεικτικό της αντίστασης στη διαστολή, έσπασε με 18 ατμ. πίεσης.  Η φλεβογραφία μετά έδειξε μία όμορφη διάμετρο.


Αλλά ακόμη υπήρχε λίγη ροή στην αριστερή σφαγίτιδα..."


To be continued...


Όπως έγινε κατανοητό, η αγγειοπλαστική αυτής της ασθενούς δεν τελείωσε ακόμη.  Η δεξιά σφαγίτιδα έμεινε αθεράπευτη, η αριστερή διορθώθηκε στο ύψος της βαλβίδας, αλλά εξακολουθεί να έχει χαμηλή ροή, γεγονός που σημαίνει πως κάτι πρέπει να ξαναελεγχθεί.  Ακόμη δεν ελέγχθησαν οι κοιλιακές και θωρακικές φλέβες.  Ωστόσο υπάρχει έντονη αντίσταση στη ροή, ισχυρή βαλβιδική στένωση, πολλά παράπλευρα εντός και εκτός του κεφαλιού και μία ταλαιπωρημένη ασθενής που πάσχιζε να τα αντιπαρέλθει όλα αυτά με Rebif.  Η τεχνική Σκλαφάνι για τον ελάχιστο τραυματισμό της φλέβας και τη μεγιστοποίηση της διάνοιξης είναι να τοποθετεί το μεγαλύτερο μέρος του μπαλονιού από τη στένωση και κάτω και να χρησιμοποιεί μπαλόνι 50% μεγαλύτερο από το εμβαδό της φλέβας στο επίπεδο της στένωσης.  Οι ακριβείς υπολογισμοί με IVUS έχουν ελαχιστοποιήσει/εξαφανίσει τις θρομβώσεις.


Ελπίζω οι πληροφορίες αυτές να φανούν χρήσιμες σε γιατρούς και ασθενείς.

Κυριακή 15 Μαΐου 2011

Ο Dr. Franz Schelling απαντά σε ερωτήσεις του ccsvitalk (2)

Οι απαντήσεις του γιατρού στο πρώτο σετ ερωτήσεων μας οδήγησαν αναπόφευκτα στη διατύπωση τριών νέων ερωτημάτων που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα όσους υποβλήθηκαν ή σκοπεύουν να υποβληθούν σε διαδικασία αποκατάστασης του CCSVI. Ο Dr. Schelling μας απάντησε ταχύτατα και με την ίδια προθυμία. Οι δε απαντήσεις του διακρίνονται για την οριστικότητα και την ακρίβειά τους:


1. Concerning the fibrous nature of the spinal MS that is hard to trace by MRI, is there another example of lesion type, or tissue change in general, that has been proved to exist but fails to show on MRI?


In addition to spinal cord lesions there exist in fact two other kinds of lesions underlying MS syndromes - irrespective of whether they are venous in origin or not - whose diagnosis is no seldom problematic:
(a) Damages to brainstem and cerebellum: Here tiny lesions at times result in severe neurological symptoms - lesion detection with available MR equipment being here further hampered by pronounced pulsatory and respiratory brainstem movements); besides, venous and arterial damages to brainstem and cerebellum are not always easy to tell apart.
(b) Damages to cerebral cortex and basal ganglia: Also here lesions of arterial, venous and other origin of look pretty alike. In addition, lesions affecting grey matter are more difficult to trace. And, last but not least, in MS, in contrast to intracranial venous thrombosis, hardly any attempt has ever been made to find out which venous territory (straight sinus, superior sagittal sinus, or some unusual separate venous drainage system of the anterior or posterior base of the brain) even properly identified lesion producing veins belong to.


2. Mitochondrial DNA damage has been recently proposed as a contributing factor to neurodegeneration in MS (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21061391/). Can this justify MS progress even after a successful treatment of all implicated veins?


Campbell ea's paper has the merit of implicating that it is, in the end, only neuronal dysfunction which causes MS symptoms. It yet shares a crucial shortcoming proper to most papers on MS: It deals with a commonplace phenomenon of a clearly secondary nature being in no wise peculiar to MS.
Whatever its cause, any kind of neurological dysfunction is naturally chained to mitochondrial DNA damage.


Progression of MS symptoms (and all the related metabolic dysfunctions occurring along the affected nervous pathways) and especially a continuing spread of Dawson's finger after angioplasty simply tells that the venous problems causing a given instance of MS have not been properly addressed.


3. Is permanent vein damage inside the CNS due to chronic intracranial venous hypertension a fact?
If yes, what is the extent of possible reparation after successful treatment of underlying CCSVI? Can this kind of damage cause endless MS progress?


The answer depends on whether "chronic intracranial venous hypertension" is meant to refer just to constant venous stagnation or to a "chronic" recurrence of sporadic inversions of venous flow (the two not seldom combine).
In venous stagnation, permanent "vein" damage - what is actually affected are all the venules throughout the affected drainage system - is normally relieved by the development of venous collaterals. Venous stagnation not producing irreversible destruction from the start thus usually damages the involved structures but in a transient way.
"Chronically" recurring venous flow inversions, however, damage first large caliber veins. This kind of damage actually tends to become, on account of a continual widening of the vascular pathways being intermittently burdened by venous flow inversions, ever more severe.


Once the venous (or any other) process causing MS symptoms has been properly identified, understood and corrected, there can be no further progression of MS. But until then, many irreparable residual deficits may have accrued.


Αναλυτικά:


1. Σχετικά με τις σπονδυλικές εστίες λόγω ίνωσης (όχι φλεγμονώδεις) και την αδυναμία απεικόνισής τους στη Μαγνητική Τομογραφία (MRI), υπάρχει παράδειγμα κάποιου άλλου είδους εστίας, ή ιστολογικής αλλαγής γενικότερα, που να έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει αλλά δεν απεικονίζεται στην MRI;


Εκτός από τις σπονδυλικές εστίες, υπάρχουν άλλα δύο είδη εστιών που εμφανίζονται σε σύνδρομα Πολλαπλής Σκλήρυνσης, ανεξάρτητα από τη φλεβική ή άλλη προέλευσή τους, των οποίων η διάγνωση είναι συχνά προβληματική.


α) Βλάβες στο εγκεφαλικό στέλεχος και τη παρεγκεφαλίδα: Εδώ, μικροσκοπικές εστίες προκαλούν μερικές φορές οξεία νευρολογικά συμπτώματα. Η ανίχνευσή τους με MRI δυσχεραίνεται επιπλέον από παλμικές (αίματος) και αναπνευστικές κινήσεις του στελέχους. Επίσης, οι φλεβικές και οι αρτηριακές βλάβες στο στέλεχος και την παρεγκεφαλίδα δεν είναι πάντα εύκολο να διακριθούν μεταξύ τους.


β) Βλάβες στον εγκεφαλικό φλοιό και τα βασικά γάγγλια: Κι εδώ οι εστίες αρτηριακής, φλεβικής ή άλλης προέλευσης μοιάζουν. Επιπλέον, εστίες στη φαιά ουσία είναι δυσκολότερες στον εντοπισμό. Και, τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, στην ΠΣ, σε αντίθεση με την ενδοκρανιακή θρόμβωση φλεβών, έχει γίνει ελάχιστη προσπάθεια εντοπισμού της φλεβικής επικράτειας στην οποία ανήκουν οι υπεύθυνες για τις εστίες φλέβες.


2. Η καταστροφή στο μιτοχονδιακό DNA έχει προταθεί πρόσφατα ως παράγοντας που συμβάλλει στον νευροεκφυλισμό στην ΠΣ. Μπορεί αυτή η καταστροφή να δικαιολογήσει επιδείνωση της ΠΣ ακόμα και μετά την επιτυχή αποκατάσταση όλων των εμπλεκόμενων φλεβών;


Η αξία της εργασίας των Campbell et al έγκειται στην ενοχοποίηση μόνο της νευρωνικής δυσλειτουργίας για τα συμπτώματα της ΠΣ. Παρόλαυτα, μοιράζεται την ίδια αδυναμία με όλες τις εργασίες για την ΠΣ: Ασχολείται με ένα κοινότυπο φαινόμενο ξεκάθαρα δευτερεύουσας φύσης που με κανέναν τρόπο δεν είναι χαρακτηριστικό της ΠΣ.


Οποιαδήποτε κι αν είναι η αιτία της, κάθε νευρολογική δυσλειτουργία συνδέεται φυσικά με βλάβη στο μιτοχονδριακό DNA.


Η πρόοδος των συμπτωμάτων της ΠΣ (και όλων των σχετικών μεταβολικών δυσλειτουργιών κατά μήκος των προσβεβλημένων νευρικών οδών) και ιδιαίτερα η επέκταση των Dawson's fingers μετά από αγγειοπλαστική απλά μας λέει ότι τα φλεβικά προβλήματα που προκαλούν ένα συγκεκριμένο στιγμιότυπο ΠΣ δεν έχουν αντιμετωπιστεί σωστά.


3. Συμβαίνει ή όχι μόνιμη φλεβική βλάβη στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα λόγω χρόνιας ενδοκρανιακής υπέρτασης; Αν ναι, ποιος είναι ο βαθμός πιθανής αποκατάστασης μετά από επιτυχημένη αντιμετώπιση του CCSVI; Μπορεί αυτός ο τύπος βλάβης να προκαλέσει διαρκή επιδείνωση της ΠΣ;


Η απάντηση εξαρτάται από το αν η "χρόνια ενδοκρανιακή υπέρταση" αναφέρεται σε μόνιμη φλεβική στάση/καθυστέρηση ή σε "χρόνια" επανάληψη σποραδικών αντιστροφών φλεβικής ροής (τα δύο συνυπάρχουν όχι σπάνια).


Στη φλεβική στάση/καθυστέρηση, η μόνιμη "φλεβική" βλάβη - αυτό που επηρεάζεται στην πραγματικότητα είναι όλα τα φλεβίδια κατά μήκος του προσβεβλημένου συστήματος απορροής - επανορθώνεται φυσικά μέσω της ανάπτυξης φλεβικού παράπλευρου δικτύου. Κατά αυτόν τον τρόπο φλεβική στάση/καθυστέρηση που δεν προκαλεί μη αναστρέψιμη καταστροφή εξ' αρχής επηρεάζει τις εμπλεκόμενες δομές συνήθως με έναν παροδικό τρόπο.


Οι "χρόνια" επαναλαμβανόμενες αντιστροφές της φλεβικής ροής, από την άλλη, προκαλούν βλάβη πρώτα στις φλέβες μεγάλου διαμετρήματος. Αυτού του είδους η βλάβη τείνει να γίνεται ολοένα και πιο έντονη, λόγω της συνεχόμενης πλάτυνσης των φλεβικών οδών που κατά διαστήματα επιφορτίζονται (με το πλεόνασμα αίματος) από τις αντιστροφές της φλεβικής ροής.


Από τη στιγμή που η φλεβική (ή οποιαδήποτε άλλη) διαδικασία που προκαλεί συμπτώματα ΠΣ έχει εντοπιστεί, κατανοηθεί και αντιμετωπιστεί σωστά, δεν μπορεί να υπάρξει περαιτέρω επιδείνωση της ΠΣ. Αλλά μέχρι τότε, πολλά μη αναστρέψιμα ελλείματα ενδέχεται να έχουν συσσωρευτεί.

Τρίτη 10 Μαΐου 2011

Ο Dr. Franz Schelling απαντά σε ερωτήσεις του ccsvitalk

Ο πάντα ευγενικός Dr. Franz Schelling απάντησε πρόθυμα σε 5 ερωτήσεις που του υποβάλαμε. Ιδού οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις του:


1. Do you believe that anticoagulation may increase the risk of brain hemorrhage in patients with active MRI lesions, due to compromised Blood Brain Barrier?

The term "active MRI lesions" (seen in MS) does not specify a distinct kind of lesions. Even CCSVI-MS brain and spinal cord damage can differ as to its origin: Damage from venous stagnation is not the same as damage from retrograde venous impact; and the latter can cause damage both immediately as well as through massive volume shifts brought about more widespread venous expansion - possibly rupturing also blood vessels.
I only know of observations of bleedings from veins in periventricular Dawson's fingers and in periphlebitis retinae.
Both the fleeting nature and sporadic occurrence of the events being required to produce the latter two narrowly restricted forms of damages lessen the risk of anticoagulation bleedings in Dawson-fingers. Bleeding risk in Carswell's peculiar diseased state of the spinal cord is extremely low.


2. It is said that the newly popular drug Tysabri, reduces the number and size of MRI lesions. Provided that there is some truth in this allegation, could you imagine why this is happening?

Who may tell whether there is some truth to this allegation as long as evaluations of MS drugs are never done but by people being interested in increasing income from selling drugs?


3. Do you know which similarities between EAE and MS led to the acceptance of the former as an experimental model of the latter? Could you comment on this?
EAE has never been shown to resemble human MS in any other respect than by the occurrence of nervous incapacitations. Anatomical pathology and even autoimmune phenomena observed in EAE and in classic human MS respectively are radically different. No wonder, human MS does not result from injections of brain tissue with an admixture of Freund's (palsy provoking) adjuvant(s).



Has nobody else wondered about the reasons for this neurological dogma: Identification and definition of MS have to remain founded on findings of nervous incapacitations, without any regard to distribution pattern, forms ... and thus the nature of brain and spinal cord lesions ... and without any proof that MS and EAE are at least the same in autoimmunological respects ... or that the autoimmune findings of MS are at least essentially different from those which follow vascular or traumatic brain lesions?

4. Why are progressive forms of MS lacking the lesions and relapses of relapsing-remitting MS?

In progressive forms of MS it is the spinal cord which tends to be primarily involved - not with the waxing and waning of Dawson's fingers, but with a creeping process of fibrosis invading it from some anchoring points (see www.ms-info.net). Temporal and spatial resolution of our MR tools are not adequate to identify the nature and monitor the evolution of this kind of MS lesions. There is no proof that there are no lesions - we simply don't have the tools which would be required for tracing them.


5. Do you believe that the vein abnormalities that lead to venous MS are evolving in time, or are static more or less?

Insofar as MS is caused by venous flow inversions, the underlying vein abnormalities are bound (comparable to varicosity in the leg) to worsen over time. Stagnation of blood being caused by venous ligatures, compression, thrombosis, however, is usually reduced, even disappears over time as the venous obstruction tends to be soon compensated for by the widening of collateral venous channels.


Εν ολίγοις:


1. Ο γιατρός δεν θεωρεί ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικής αιμοραγίας από τη χρήση αντιθρομβωτικής αγωγής σε ασθενείς με ενεργές εστίες, επειδή αφενός ο όρος "ενεργή" δεν προσδιορίζει έναν συγκεκριμένο τύπο εστίας, αφετέρου επειδή η αιμοραγία σε φλέβες συνδέεται με αιμοδυναμικά φαινόμενα που είναι σπάνια και μικρής διάρκειας.


2. Ως προς τη θεωρούμενη ικανότητα του Tysabri να μειώνει πλήθος και μέγεθος εστιών, αμφισβητεί εξ'αρχής τη δυνατότητα επαλήθευσης τέτοιων ισχυρισμών δεδομένου ότι η αξιολόγηση των φαρμάκων για την ΠΣ διεξάγεται μόνο από ανθρώπους που ενδιαφέρονται για την αύξηση του εισοδήματός τους από την πώλησή τους.


3. Θεωρεί ότι η ΕΑΕ (Πειραματική Αλλεργική Εγκεφαλοπάθεια) και η ΠΣ διαφέρουν και ως προς τα παθολογοανατομικά, αλλά και ως προς τα αυτοάνοσα φαινόμενα. Η μόνη τους ομοιότητα είναι ότι αμφότερες προκαλούν νευρολογικές βλάβες.


4. Για τις προϊούσες μορφές ΠΣ λέει ότι εμπλέκουν κυρίως βλάβες στην σπονδυλική στήλη οι οποίες, λόγω της ιδιαίτερης φύσης τους που εξηγείται αναλυτικά στο online βιβλίο του, δεν εντοπίζονται από την υπάρχουσα τεχνολογία μαγνητικής απεικόνισης. Σημειώνει ότι δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι αυτές οι μορφές ΠΣ στερούνται εστιών.


5. Σχετικά με την εξέλιξη ή μη των φλεβικών ανωμαλιών στον χρόνο, θεωρεί ότι αυτές που προκαλούν αντιστροφή στη ροή του αίματος σίγουρα επιδεινώνονται, ενώ εκείνες που προκαλούν στάση ή καθυστέρηση συνήθως βελτιώνονται και ενδέχεται να εξαφανιστούν κιόλας στον βαθμό που θα αναπτυχθεί ικανό παράπλευρο δίκτυο.

Σάββατο 30 Απριλίου 2011

Ερωταπαντήσεις με τον Dr. Tariq Sinan στο ccsvitalk

Ομολογώ πως με μπέρδεψε ο Doctor.  Πολύ ευγενικά βέβαια μου απάντησε αμέσως στις ερωτήσεις που του έθεσα, αλλά σε δύο σημεία τον βρήκα κομματάκι αμφίσημο.


Εννέα ερωτήσεις του έθεσα, όπως και στους υπόλοιπους γιατρούς με τους οποίους επικοινώνησα.  Για όσους δε γνωρίζουν, ο Dr. Tariq Sinan είναι Καθηγητής Επεμβατικής Ακτινολογίας του Πανεπιστημίου του Κουβέιτ, ενώ η χώρα του πέρυσι τον Μάιο ξεκίνησε μία εθνική μελέτη συσχέτισης της σκλήρυνσης κατά πλάκας με το σύνδρομο της Χρόνιας Εγκεφαλονωτιαίας Φλεβικής Ανεπάρκειας.


Οι ερωτήσεις και απαντήσεις είναι στα αγγλικά.


Question no1.  It has been almost a year since the Kuwaiti trial began.  Have you found a high association between MS and CCSVI in your patients?

Answer: Yes, a 96%.

2.  Would you say that coagulopathy varies in different populations, with some folks displaying greater risk for thrombosis, for example?

Answer: No. Thrombosis after procedure is related to type of procedure, vein injury and Anticoagulant used.


3.  Is restenosis an issue of under-treatment or is it unavoidable?


Answer: Restenosis is usually due to under treatment and the technique. With our new modified technique we have reduced restenosis from 10 % to 2%.


4.  What, would you say, is the time after which restenosis becomes less possible?  Or is it a lifetime possibility?


Answer: most restenosis happens in the first 3 months but it is still a possibility after that.


5.  Do you know if an occluded jugular vein might gradually encourage sinus occlusion as well?


Answer: Don't know the answer.


6.  Is it possible that a hypoplastic jugular derives from a hypoplastic sinus, too?


Answer: Yes.


7.  Would you say that a woman who has resolved her CCSVI is still at risk of relapse during/after pregnancy?


Answer: Yes.


8.  What, if you know, is the reason that explains the MS severity in men as compared to women, based on the vascular theory?


Answer: I don't believe MS is caused by CCSVI. There is just a higher association.


9.  How urgent is it to repair all venous lesions? Is it dangerous to leave one problem unsolved?


Answer: No not dangerous because of collaterals but it certainly will not help to stop or slow down the deterioration of M.S.


Οι απαντήσεις που αφορούν την πλειοψηφία των ασθενών είναι το γεγονός πως στον πληθυσμό του Κουβέιτ, 96% των ασθενών με σκλήρυνση πάσχουν και από CCSVI (1), ενώ ο γιατρός δε θεωρεί πως η εκδήλωση θρόμβου έχει να κάνει με τη γενετική προέλευση ενός πληθυσμού, παρά μόνο με το βαθμό του τραύματος, τον τύπο της επέμβασης και το είδος της αντιπηκτικής αγωγής (2).  Τα δικά τους ποσοστά επαναστένωσης είναι χαμηλά (2%), ενώ η επαναστένωση συμβαίνει συχνά το πρώτο τρίμηνο.  Αμφίσημο τον βρήκα στην ερώτηση 8: δε θεωρεί πως η πολλαπλή σκλήρυνση προκαλείται από τη ΧΕΝΦΑ, εξ ου και πιστεύει πως μία γυναίκα κινδυνεύει από υποτροπή μετά από μία εγκυμοσύνη ακόμη και αν έχει αποκαταστήσει επιτυχώς το CCSVI.  Επειδή δεν πιστεύει πως η σκλήρυνση προκαλείται από τη ΧΕΝΦΑ, δεν εξηγεί γιατί η νόσος είναι σφοδρότερη στους άντρες σε σχέση με τις γυναίκες.


Νομίζω πως ο Dr. Franz Alfons Schelling θα διαφωνούσε μαζί του.  Στο διαθέσιμο διαδικτυακά βιβλίο του ξεκαθαρίζει τη φλεβική προέλευση της πολλαπλής σκλήρυνσης και αναφέρει ως έναν πιθανό παράγοντα κινδύνου για τους άντρες τη μεγαλύτερη  και βαρύτερη μυοσκελετική κατασκευή, που επιτρέπει σφοδρότερα back jets αίματος στον εγκέφαλο.


Ο Dr. Tariq Sinan έχει κάνει αρκετές επεμβάσεις και έχει σχετική εμπειρία στα βαλβιδικά προβλήματα των ασθενών με MS.  Αναρωτιέμαι, ωστόσο, τί έχει στο μυαλό του ως αιτία της πολλαπλής σκλήρυνσης ταυτόχρονα με ή και άσχετα από το CCSVI.   Δεν ξέρω επίσης αν ήταν στο συνέδριο της Φεράρα-Μπολώνια, και αν συμμερίζεται γενικά τις απόψεις των λοιπών εμπλεκομένων.  Κατανοώ πως αρκετοί γιατροί επιλέγουν μία διπλωματική ή συντηρητική στάση μέχρι νεωτέρας, αλλά με 96% συσχέτιση στη χώρα του και τόσες ενδιαφέρουσες εργασίες στο συνέδριο της Ιταλίας νόμιζα ότι φτάναμε σε αυτό το ... νεωτέρας.


Εσείς τί λέτε;

Τετάρτη 6 Απριλίου 2011

Ανταπόκριση του ιατρού κ. Νικόλαου Λιάση

Διπλά τα καλά νέα, νομίζω: αφενός γιατί υπήρξε και ελληνική αντιπροσώπευση στο συνέδριο της Μπολώνια, αφετέρου γιατί η φωνή αυτής της αντιπροσώπευσης φέρει θετικές ειδήσεις.  Το ccsvitalk.gr απευθύνθηκε στον ιατρό κ. Νικόλαο Λιάση με ερωτήματα για το CCSVI μετά τη συμμετοχή του στο πρώτο διεθνές συνέδριο του ISNVD.  Οι ερωτήσεις απαντήθηκαν και ο γιατρός μοιράστηκε μαζί μας τις εντυπώσεις από Ιταλία.  Τον ευχαριστούμε θερμά.


Αναδημοσιεύονται επακριβώς οι ερωτήσεις της Neutralis - η εν λόγω συντάκτρια προτίθεται να συνεχίσει αυτόν τον κύκλο ερωταπαντήσεων και με άλλους γιατρούς, με την ελπίδα πως όσο περισσότεροι οι εμπλεκόμενοι, τόσο μεγαλύτερα τα οφέλη για όλους.


Καλή ανάγνωση!


κ. Νικόλαος Λιάσης: Αρχικά πριν να απαντήσω στις ερωτήσεις σας, θα ήθελα να καταθέσω την προσωπική μου εμπειρία από τη συμμετοχή στο Πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο του Neurovascular Imaging (ISNVD), το μεγαλύτερο μέρος του οποίου αφιερώθηκε στη Χρόνια Εγκεφαλονωτιαία Φλεβική Ανεπάρκεια (CCSVI). Αν κι έχω παρευρεθεί και σε άλλα meetings και βεβαίως έχουμε συναντηθεί αρκετές φορές με τον καθηγητή Zamboni, το πρώτο αυτό συνέδριο ήταν δομημένο και οργανωμένο με καλεσμένους ομιλητές πολύ σημαντικές προσωπικότητες από όλο τον κόσμο, από την Αμερική, τον Καναδά, από την Αυστρία, από την Ελβετία, από την Αγγλία, από την Ιορδανία, από την Πολωνία, από την Αυστραία κλπ., ενώ είχα την τιμή να είμαι προσκεκλημένος ομιλητής και να αντιπροσωπεύω την Ελλάδα, όπου μάλιστα παρουσίασα και μία πρωτοποριακή μέθοδο απεικόνισης των σφαγίτιδων φλεβών και των σπονδυλικών, αλλά και της αζύγου με μαγνητική φλεβογραφία και 3D ανασύνθεση των εικόνων και ενδοσκοπική εικονική απεικόνιση των έσω σφαγίτιδων φλεβών. Επίσης, κάτι άλλο που θα ήθελα να συμπληρώσω, είχα την ευκαιρία σε αυτό το παγκόσμιο συνέδριο να συναντήσω μεγάλες προσωπικότητες όπως είναι ο Haacke, o Zivadinov, o Sclafani, βεβαίως με τον Paolo Zamboni και με πολλούς άλλους, τον Schelling από την Αυστρία, τον Tom Hacke από την Γλασκώβη, τον Nick Morison, ο οποίος ήταν ο προηγούμενος πρόεδρος του American Venus Forum, τον Hewitt, τον Elkins, τον Franceschi και άλλους, να συζητήσουμε και να ανταλλάξουμε απόψεις. Καταλήγοντας, και απ’ αυτές τις συζητήσεις αλλά και απ’ όλες τις εργασίες του συνεδρίου, το μήνυμα νομίζω ότι είναι αρκετά αισιόδοξο. Οι περισσότεροι ασθενείς, οι οποίοι οδηγήθηκαν σε αγγειοπλαστική, γνώρισαν σημαντική βελτίωση σε ένα ποσοστό το οποίο ξεπερνούσε το 90%. Βεβαίως, χρειαζόμαστε μια σημαντικά μεγάλη πολυκεντρική μελέτη, στην οποία θα τηρηθούν αυστηρά πρωτόκκολλα, η οποία ήδη διενεργείται και στην οποία έχω την τιμή να συμμετέχω. Θα ήθελα να προσθέσω επίσης ότι ήμουν στην επιστημονική επιτροπή, την πρώτη μέρα του συνεδρίου, η οποία διαφοροποίησε τα κριτήρια και τα έκανε πιο αυστηρά όσον αφορά τον χαρακτηρισμό ύπαρξης ή όχι χρόνιας εγκεφαλονωτιαίας φλεβικής ανεπάρκειας σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας.


Τελειώνοντας και πριν αρχίσω να απαντώ στις ερωτήσεις, θα ήθελα να να καταθέσω και την προσωπική μου άποψη. Είμαι, συγκρατημένα βέβαια, αλλά αισιόδοξος και μάλιστα θα έλεγα ότι είναι άδικο να απορρίπτεται μία θεωρία, χωρίς καν να τη γνωρίζουμε, ενώ είναι επίσης επικίνδυνο να αποδεχόμαστε εύκολα μια θεωρία ή μια απολύτως διαφορετική άποψη με τη μέχρι τώρα επικρατούσα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, χωρίς να διερευνήσουμε κάνοντας διπλές, τυφλές μελέτες, οι οποίες θα είναι και οι μόνες που θα αποδείξουν αντικειμενικά τη χρησιμότητα και το πόσο βάσιμη είναι η νέα θεώρηση των πραγμάτων. Πιστεύω ότι αυτό το πρώτο παγκόσμιο συνέδριο έδωσε την ώθηση σε όλους μας, τη δύναμη και την ελπίδα να συνεχίσουμε μελετώντας ασθενείς νέας ηλικίας στην πλειονότητά τους οι οποίοι ταλαιπωρούνται σε όλη τους τη ζωή και νομίζω ότι η βελτίωση της ποιότητας ζωής είναι μοναδικός στόχος και σκοπός μας.


1.    Γιατί η φλεβική ανεπάρκεια είναι συνηθέστερη σε γυναίκες?

Η φλεβική ανεπάρκεια  των κάτω άκρων αποτελεί μία από τις συχνότερες νόσους των δυτικών χωρών ενώ παγκοσμίως η νόσος υπολογίζεται ότι προσβάλλει το 10-20% του ενήλικου πληθυσμού. Η εξέλιξη της νόσου θεωρείται ότι συσχετίζεται με την ορθοστασία. Οι φλεβικοί κιρσοί είναι συχνότεροι στις γυναίκες, η συχνότητά τους αυξάνεται με την ηλικία ενώ θεωρείται ότι επηρεάζεται και από το επάγγελμα και το οικογενειακό ιστορικό. Από την πλειονότητα των δημοσιευμένων επιδημιολογικών μελετών προκύπτει ότι το φύλο αποτελεί κύριο παράγοντα κινδύνου, με την αναλογία γυναικών/ανδρών να κυμαίνεται από 1.5 έως 3.5. Επίσης, σύμφωνα με τα βιβλιογραφικά δεδομένα υπάρχει θετική συσχέτιση της εγκυμοσύνης με τη δημιουργία κιρσών, με την αύξηση της φλεβικής πίεσης λόγω της αύξησης του κυκλοφορούντος όγκου αίματος και τη συμπίεση των λαγονίων φλεβών από την εγκυμονούσα μήτρα, στα προχωρημένα στάδια της κύησης, να θεωρούνται ως βασικές αιτίες. Ωστόσο, έχει πρόσφατα αναφερθεί ότι η κύρια αιτία της δημιουργίας κιρσών είναι η επίδραση των γυναικείων ορμονών, των οιστρογόνων, στο φλεβικό τοίχωμα όπου προκαλούν μείωση του τόνου των λείων μυϊκών ινών, οδηγώντας στην διάταση της φλέβας και τη δημιουργία κιρσών.


2.    Η βιβλιογραφία της πολλαπλής σκλήρυνσης αναφέρει αυξημένο κίνδυνο υποτροπών μετά την εγκυμοσύνη.  Τί αλλάζει στο φλεβικό δίκτυο την περίοδο της εγκυμοσύνης/λοχείας?

Η πολλαπλή σκλήρυνση αποτελεί χρόνια φλεγμονώδη νόσο του κεντρικού νευρικού συστήματος που έχει ως αποτέλεσμα την απομυελίνωση και την απώλεια νευραξόνων. Η παθογένεση της νόσου δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως όμως περιλαμβάνει την παθολογική χημική και κυτταρική ανοσολογική απόκριση σε ένα αδιευκρίνιστο μέχρι σήμερα αντιγόνο. Η εγκυμοσύνη αντιπροσωπεύει μια φυσιολογική μεταβατική περίοδο ανοσολογικής ανοχής προκειμένου να αποφευχθεί η αποβολή του εμβρύου και συσχετίζεται συχνά με μείωση της δραστηριότητας των αυτοάνοσων παθήσεων, περιλαμβανομένης και της πολλαπλής σκλήρυνσης. Έχει αποδειχθεί ότι η συχνότητα υποτροπών μειώνεται κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου της κύησης όμως αυξάνεται κατά το πρώτο τρίμηνο της λοχείας συγκριτικά με εκείνη που παρατηρείται πριν τη σύλληψη. Γενικά η μειωμένη συχνότητα υποτροπών κατά την κύηση μπορεί να οφείλεται σε τροποποίηση της κυτταρικής ανοσίας που συσχετίζεται με διάφορους παράγοντες που περιλαμβάνουν τις γυναικείες ορμόνες οι οποίες φαίνεται ότι εμπλέκονται στην ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης. Στην ουσία η επίδραση των οιστρογόνων στην ανοσολογική απάντηση εξαρτάται από την ποσότητά (επίπεδο) τους. Χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων διευκολύνουν την προφλεγμονώδη κυτταρική ανοσολογική απόκριση ενώ τα σχετικά υψηλά επίπεδα των ορμονών, όπως παρατηρείται στην κύηση επάγουν αντιφλεγμονώδη απόκριση.


Για τον λόγο αυτό έχει προταθεί, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμα καθιερωθεί, η χορήγηση προγεστίνης σε υψηλές δόσεις σε συνδυασμό με οιστραδιόλη σε προστατευτική για το ενδομήτριο δοσολογία ως προσπάθεια μείωσης της συχνότητας των υποτροπών της νόσου κατά τη λοχεία.


Διάφορες μελέτες που αφορούν στην ιστοπαθολογία της χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας και των κιρσών έχουν επισημάνει το ρόλο των γυναικείων ορμονών στην αποδιοργάνωση του φλεβικού τοιχώματος, κυρίως της στιβάδας των λείων μυϊκών ινών, που συμβάλει στη δημιουργία κιρσών.


Είναι γνωστό ότι το ενδοθήλιο συμμετέχει με ενεργό τρόπο στην φλεγμονώδη και ανοσολογική απόκριση του αγγειακού τοιχώματος. Στην εγκυμοσύνη προκαλούνται μεταβολές στο ενδοθήλιο λόγω υποξίας, εξαιτίας της φλεβικής στάσης που οφείλεται στην αύξηση του κυκλοφορούντος όγκου αίματος και στα πιεστικά φαινόμενα που προκαλεί η εγκυμονούσα μήτρα στα λαγόνια αγγεία. Οι προαναφερθείσες μεταβολές του ενδοθηλίου επίσης συμβάλουν στη δημιουργία κιρσών.


3.    Οι ανωμαλίες που περιγράφει το CCSVI είναι συγγενείς εμβρυολογικές ανωμαλίες.  Ωστόσο, μπορεί να επιδεινώνονται με τον χρόνο?

Το σύνδρομο της χρόνιας εγκεφαλονωτιαίας φλεβικής ανεπάρκειας (CCSVI) έχει περιγραφεί σε ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση και χαρακτηρίζεται από την παρουσία στένωσης στις έσω σφαγίτιδες φλέβες ή/και την άζυγο, ημιάζυγο φλέβα, διάνοιξη παράπλευρων αγγείων και ανεπαρκή φλεβική παροχέτευση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η περισσότερο δημοφιλής υπόθεση υποστηρίζει ότι οι στενωτικές βλάβες προέρχονται από διαταραχή της εμβρυϊκής ανάπτυξης των φλεβικών στελεχών κατά το όψιμο στάδιο αυτής. Το σύνδρομο έχει αναγνωριστεί πολύ πρόσφατα, μόλις το 2008 από τον καθηγητή Zamboni σε ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές που να αφορούν στην φυσική εξέλιξη των αγγειακών βλαβών με την πάροδο του χρόνου, ενώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι στους ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση που ανευρίσκονται στενώσεις στις εξωκρανιακές φλέβες η συνήθης, ωστόσο όχι καθιερωμένη πρακτική είναι η ενδοαγγειακή αποκατάσταση των στενώσεων και όχι η παρακολούθηση της φυσικής τους εξέλιξης και πορείας. Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η αποκατάσταση των στενώσεων θα πρέπει να πραγματοποιείται στα πλαίσια ελεγχόμενων κλινικών μελετών και μόνον. Πρόσφατα δεδομένα υποστηρίζουν ότι το σύνδρομο της CCSVI μπορεί να επιδεινωθεί και να καταστεί περισσότερο εμφανές καθώς εξελίσσεται η πολλαπλή σκλήρυνση χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει αυτό αποδειχθεί.


4.  Περιγράψτε μας τις συνηθέστερες ανωμαλίες των σφαγίτιδων φλεβών και της αζύγου.


Οι συνηθέστερες ανωμαλίες των σφαγίτιδων φλεβών που περιγράφονται στο σύνδρομο της CCSVI είναι η παρουσία στενωτικού δακτυλίου, η στένωση λόγω ενδοαυλικού διαφράγματος και η διαταραχή της λειτουργικότητας της φλεβικής βαλβίδας, με τη μορφή της διαταραχής της κινητικότητας των γλωχίνων, που έχει ως αποτέλεσμα την φλεβική ανεπάρκεια. Λοιπές ανωμαλίες της έσω σφαγίτιδας φλέβας που έχουν αναφερθεί είναι η υποπλασία ή ατρησία αυτής. Οι συχνότερες ανωμαλίες που αφορούν την άζυγο φλέβα είναι η απόφραξη της συμβολής της με την άνω κοίλη φλέβα από ενδοαυλική μεμβράνη, η περιέλιξή της γύρω από τον άξονά της ενώ λιγότερο συχνά αναγνωρίζεται η παρουσία ενδοαυλικού διαφράγματος και η υποπλασία της αζύγου φλέβας.


5.    Ξέρουμε πως το CCSVI, ως εμβρυολογική ανωμαλία, δεν είναι αποτέλεσμα ούτε της σκλήρυνσης ούτε άλλης νόσου. Έχετε υπόψη σας, ωστόσο, άλλες ασθένειες ή καταστάσεις που έχουν ως αποτέλεσμα τη φθορά των εν λόγω φλεβών?

Λοιπές παθολογικές καταστάσεις που αφορούν την έσω σφαγίτιδα φλέβα πλην εκείνων που ανευρίσκονται στο σύνδρομο CCSVI είναι η θρόμβωση και απόφραξη της φλέβας, που παρατηρείται κυρίως σε καρκινοπαθείς ή ως ιατρογενής επιπλοκή, η ατρακτοειδής ή σακκοειδής διάταση του αυλού της (φλεβική εκτασία ή ανεύρυσμα) ενώ σπάνια αναφέρεται ο αναδιπλασιασμός του στελέχους της που αφορά κυρίως το ανώτερο τραχηλικό της τμήμα. Οι ανωμαλίες της αζύγου φλέβας συνήθως περιορίζονται στην εξωαυλική συμπίεση του αυλού της από ενδοθωρακικούς όγκους και στην ανώμαλη παροχέτευση της κάτω κοίλης φλέβας στην άζυγο φλέβα λόγω ασυνέχειάς της (azygos continuation of the inferior vena cava) η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη διάταση της αζύγου. Πρωτοπαθής διάταση της αζύγου φλέβας με τη μορφή του ανευρύσματος ή του φλεβικού κιρσού είναι σπάνια και μπορεί να συνδυάζεται με θρόμβωση του ανευρυσματικού σάκου ενώ έχει αναφερθεί και η περίπτωση καρκινικής θρόμβωσης ως επιπλοκή καρκινώματος αριστερού νεφρού.


6.    Υπάρχουν ασθενείς που εμφανίζουν πρόβλημα μόνο στην άζυγο; Γιατί ναι ή όχι?

Κατά τον αγγειακό έλεγχο των ασθενών με CCSVI διαπιστώθηκε ότι σε ορισμένους υπήρχαν πολλαπλές αγγειακές στενώσεις στην άζυγο φλέβα και στις οσφυϊκές φλέβες χωρίς να αναγνωρίζονται βλάβες στις σφαγίτιδες φλέβες στους μισούς περίπου εξ’ αυτών. Η αιτιολογία του εν λόγω ευρήματος δεν είναι γνωστή μέχρι σήμερα.


7.    Είναι δυνατόν μια στένωση σφαγίτιδας να συνεχίζεται εντός του κρανίου?

Οι στενωτικές βλάβες των σφαγίτιδων φλεβών που αναγνωρίζονται κατά τη διερεύνηση του συνδρόμου CCSVI εντοπίζονται κυρίως στο περιφερικό της τμήμα χωρίς να έχει αναφερθεί στη βιβλιογραφία η επέκταση της στένωσης ενδοκρανιακά.


8.    Επαναληπτικό μπαλονάρισμα σφαγίτιδας ενέχει τον κίνδυνο ξεχειλώματος?

Η ενδοαγγειακή αποκατάσταση των στενώσεων της σφαγίτιδας φλέβας συνίσταται στην διάτασή της με αεροθάλαμο (μπαλόνι) και εφόσον διενεργείται σε εξειδικευμένα κέντρα έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλής, καλά ανεκτή και μπορεί να διενεργηθεί χωρίς να χρειαστεί νοσηλεία, ωστόσο το ποσοστό επαναστένωσης κυμαίνεται από 28% έως 47% (εν αντιθέσει με το ποσοστό βατότητας της αποκατάστασης της αζύγου που προσεγγίζει το 100%) που θα δημιουργήσει την ανάγκη επανάληψης της ενδοαγγειακής παρέμβασης. Οι επιπλοκές που έχουν αναφερθεί δεν είναι συχνές και περιλαμβάνουν την καρδιακή αρρυθμία και την άμεση επαναστένωση του φλεβικού αυλού. Μέχρι στιγμής δεν έχει αναφερθεί στη βιβλιογραφία δημιουργία φλεβικής εκτασίας/ανευρύσματος σφαγίτιδας φλέβας μετά από αγγειοπλαστική παρά τον μεγάλο αριθμό παρεμβάσεων που έχουν πραγματοποιηθεί.


9.    Πόσο εύκολο είναι να σκιστεί μια φλέβα από υπερβολικό μπαλονάρισμα; Έχει συμβεί?

Κατά την χρήση του αεροθαλάμου για την αποκατάσταση των φλεβικών στενώσεων τηρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την ασφάλεια της παρέμβασης, οι οποίες είναι διεθνώς αποδεκτές και εμπεριέχουν τα μέγιστα επιτρεπτά όρια διάτασης του φλεβικού αυλού.


Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι πολύ σπάνιες οι βιβλιογραφικές αναφορές ρήξης της φλέβας κατά τη διάρκεια της ενδοαγγειακής αποκατάστασης. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις διάνοιξης φλεβικών παρακαμπτήριων μοσχευμάτων και αρτηριοφλεβικών επικοινωνιών σε νεφροπαθείς ενώ αναφέρεται και περίπτωση ρήξης άνω κοίλης φλέβας σε ασθενή με το ομώνυμο σύνδρομο. Στα πλαίσια της αντιμετώπισης του CCSVI έχει αναφερθέι ρήξη της σφαγίτιδας φλέβας κατά την παρέμβαση η οποία αντιμετωπίστηκε με τοποθέτηση ενδοπρόθεσης (stent), ωστόσο η επιπλοκή αυτή είναι σπάνια λόγω της προσεκτικής επιλογής του μεγέθους του αεροθαλάμου που θα χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση της στένωσης.


Νικόλαος Λιάσης

Medical Director of Euromedic Greece

Member of: International Union of Angiology

European Vascular Society

American Venous Forum

European Venous Forum

European Society of Radiology

International Society for Neurovascular Disease (ISNVD)

 

ΤΗΛ: 2106911668

FAX: 2106911676